— 26 — 
Aan den anderen kant kon ik slechts vrij zeldzaam waarnemen, 
dat zich de bruine plekken ook op de dikkere takken voortzetten. 
Aan de nog groene takken heb ik de kankerplekken nooit kunnen 
waarnemen. 
Niet zeldzaam kan men aan eenen boom 2 of meer met elkaar 
niet in verbinding staande plekken aantreffen. In de meeste gevallen 
vindt men echter slechts één plek en wel aan het bovenste 
gedeelte van den stam. Men zal dan ook dikwijls zien, dat slechts 
de boventakken, die boven den bruinen bastplek gelegen zijn, 
verwelken en afsterven. Ligt daarentegen de bruine bastplek onder 
aan den stam, dan hebben alle takken van den boom tegelijkertijd 
het kwijnende uiterlijk. Een zoodanig verband tusschen de bruine 
plekken en het afsterven der takken werd zonder uitzondering bij 
alle in dit opzicht nauwkeurig onderzochte boomen gevonden en 
ik heb dus reeds in mijne vroegere mededeeling het bruin worden 
van den bast als een voor deze soort van kanker karakteristiek 
verschijnsel beschreven. 
Zonder twijfel zoude het ook zeer wenschelijk zijn, deze verkleu- 
ring van den bastin ieder geval met zekerheid te kunnen waarnemen, 
zonder de plant te beschadigen. Inderdaad is ook op eene koffieonder- 
neming op den Kawi op eenigszins groote schaal eene zoodanige 
zuivering der stammen van de buitenste kurklagen uitgevoerd, zoodat 
het mogelijk was de begrenzing der kankerplekken zeer duidelijk 
te kunnen waarnemen en deze dus rationeel te kunnen uitsnijden. 
Toen ik deze onderneming bezocht, was ook van eene schadelijke 
werking van dit verwijderen der den stam tegen uitdroogen, schim, 
melinfectie enz. beschermende kurklagen niets te bespeuren, en ook 
nog kort geleden — dus een jaar nadat de stammen op deze wijze 
gezuiverd waren — werd mij door den Administrateur der bedoelde 
onderneming medegedeeld, dat deze operatie slechts van voordeel 
geweest ^is. In ieder geval is daarbij echter eenige omzichtigheid 
geboden, omdat anders veel gevaar bestaat, dat door het maken van 
wonden, die den levenden bast raken, nieuwe infecties ontstaan. 
In enkele gevallen kan ook een zonder eenige beschadiging van 
den stam waar te nemen kenteeken, waarop ik door den Heer 
L. M. de Roy van Zuiderwun werd opmerkzaam gemaakt, van 
