niet aan te bevelen is liet eenzijdig gebruik van enkele stoffen alleen, 
zooals Stassfurter zouten (in het bijzonder kainiet), superphosphaat, 
chilisalpeter. Alleen mengsels geven een goed resultaat. 
Er is op deze proeven zeer veel aan te merken. Ten eerste zijn 
zij genomen met een veel te gering aantal boomen; 8, waarvan 2 
tot eene aedere soort koffie beboerend, bleven onbemest; 3 hadden 
dierlijke mest gekregen, wnarvan een de viervoudige hoeveelheid 
der andere ; met koffieschillen bemest waren er slechts 2 en verder 
waren de andere proeven genomen met eene of hoogstens twee plan- 
ten. Iedereen, die koffie heeft zien groeien, weet dat men uit een 
of twee boomen niet mag besluiten tot een algemeen gemiddelde, 
bij andere planten trouwens evenmin. 
Dan die proefnemerij in potten of cylinders. In het vorig opstel 
bladz. 11 is een sprekend voorbeeld aangehaald, waaruit men ziet hoe 
de uitwerking van eene meststof in potten geheel afhangt van de 
wijze waarop men de proef inricht. Hier hebben de cylinders met 
kalibemesting in 92 zulke hoeveelheden chloorkalium en zwavel- 
zure kali, 100 en 200 grammen, gekregen dat de aarde daarin sa- 
menbakte (Rel. 93 bldz. 60, in Ber. en dr. weggelaten). Dat de 
boomen hierin niet bijzonder best groeiden behoeft dus niet te ver- 
wonderen, maar men mag daaruit nog niet besluiten dat bemesting 
met enkel kalizouten voor de koffie van geen nut kan zijn. Als 
men een jongen rijstebrij laat eten totdat hij er onpasselijk van wordt, 
bewijst men dan daardoor dat rijstebrij geen goed voedsel is? 
De afgebeelde plant met het onderschrift „met potaschbemesting”, 
had in 92 eene bemesting gekregen van 50 grammen vleeschmeel 
en in 93 7.4 gr. zwavelzure kali, 3 gr. ammonium phosphaat, 2.5 
gr. chilisalpeter, 2,5 gr. kalisalpeter en 2 gr. zwavelzure ammonia. 
Is dat nu wel precies de voorstelling, die de lezer zich maakt bij 
het zien van eene afbeelding van eene plant met het onderschrift 
„met potaschbemesting ?” 
Verdere kritiek is wel onnoodig. Veel beter uitgevoerd, en 
trouwens ook gemakkeljker te nemen, zijn de vergelijkende proeven 
met verschillende koffiesoorten, in hoofdzaak Café commun en Bour- 
bonkoffie (Rel. 92 bldz. 62-65, 93 bldz. 55 — 59, 94/95 bldz 77 — 89. 
Ber. en dr. bldz 37 — 43, 55 — 74.) Hier zijn een iets grooter aan- 
