— 12 — 
Tn dit geval is dus met groote waarschijnlijkheid na te gaan 
waarom de uitkomsten van proeven, genomen onder andere voor- 
waarden dan die der praktijk, met de daarbij verkregene zoozeer 
verschillen. Het is ecliter volstrekt niet gezegd, dat men dit altijd kan. 
Uit het aangehaalde blijkt intusschen duidelijk, dat men, om 
regels voor de praktijk te vinden, proeven moet nemen onder de 
daar aanwezige omstandigheden en ze den noodigen tijd moet voort- 
zetten. 
Bij de vele bemestingsproeven die in Europa genomen zijn, heeft 
men zich zoo goed als zonder uitzondering bepaald tot eenjarige 
cultuurgewassen. Stelselmatig doorgevoerde onderzoekingen om- 
trent de werking van kunstmest bij boomen vindt men niet in de 
litteratuur; alleen juist de koffie maakt daarop eene gunstige uitzon- 
dering, daar Dn. Dafert in eene reeks van mededeelingen de ondervin- 
ding bekend gemaakt heeft door hem opgedaan aan het proefstation 
te Carapinas in den staat San Paulo, in Brazilië. Op eene andere 
plaats zal men meer uitvoerig besproken vinden welke waarde die 
voor ons heeft. Hier zij slechts eene uitspraak aangehaald, waarin 
zijne ervaring omtrent het gebruik van kunstmest samengevat is. 
„De uitwerking der minerale (anorganische) meststoffen, die geen 
organische stoffen bevatten (zooals zwavelzure ammonia, chilisalpeter, 
superphosphaat, thomasmeel, kalizouten, enz.), was grooter in humus- 
rijke dan in humusarme gronden en zij bleek in overeenstemming 
daarmede sterker naar mate er meer organische stoffen bevattende 
mest tegelijk met de minerale gegeven werd. De beste uitkomsten 
werden verkregen bij aanwending van groote hoeveelheden natuur- 
lijke meststoffen van organischen aard (dierlijke mest en koffie- 
schillcn). In dat geval bleek de toegift van enkel minerale mest- 
stoffen zonder uitwerking.” 
Dat wordt door de op Java opgedane ondervinding, zoover die 
reikt, niet weersproken. Waar men dierlijke mest krijgen kan is 
het geraden dien te gebruiken. Maar er zijn op Java nu eenmaal 
zoovele landen, die dezen raad niet kunnen opvolgen en die slechts 
te kiezen hebben tusschen kunstmest of geen mest. Bij het opmaken 
van het plan voor onze bemestingsproeven moest daarmede rekening 
gehouden worden. 
