— 8 — 
die eone of meer der bestanddeclen van het anorganische planten- 
voedsel in door de plant opneembaren en meer geconcentreerden 
vorm bevatten, zoodat hun vervoer minder kost, onverschillig waar 
zij vandaan komen. Thomasphosphaat uit de ijzergieterijen, zwa- 
velzure ammonia uit de gasfabrieken en cokerijen, kalizouten vaii 
de mijnen bij Stassfurt, bloedmeel uit de slachthuizen, vischguano 
hoofdzakelijk van de noorweegsche visscherijen, superphosphaat uit 
opzettelijk daartoe ingerichte fabrieken enz. enz. Ook boengkil 
en ruwe beenderen, al levert het land zelf die op als afvalproduk- 
ten, zijn tot de kunstmeststoffen te rekenen. 
Dierlijke mest verteert in den bodem en geleidelijk gaan daarbij 
de plantenvoedingstoffen in verbindingen over, die door de wortels 
opgenomen kunnen worden. Volgens proeven te Rothamstead in 
Engeland genomen, duurt het daar dooreengenortien zeven jaren 
eer eene bemesting met dierlijken mest geheel uitgewerkt heeft. 
Hier zal dat, wegens de hoogere bodemtemperatuur, die de ontleding 
sneller doet plaats grijpen, wel korter duren, maar dessamest werkt 
toch nooit zoo snel als sommige kunstmeststoffen doen. De uitwerking 
van zwavelzure ammonia op rijst en suikerriet ziet men bijvoorbeeld 
reeds na drie dagen ; daartegenover staat, dat zij ook slechts kort 
duurt. Boengkil verteert na het in den grond brengen, gesteld dat 
deze genoeg vocht bevat, voor een gedeelte snel maar dan verder 
langzaam. Het is volstrekt niet zeldzaam bij het snijden van suiker- 
riet boengkil, die een jaar in den grond gelegen heeft, uitwendig 
weinig veranderd terug te vinden. 
Van de phosphorzuurhoudende meststoffen werken superphosphaat 
en sommige soorten thomasmeel vlug, beendermeel langzaam. 
Daarom is het wel te begrijpen, dat de uitwerking op de planten, 
die men bij het gebruik van kunstmest waarneemt, niet altijd over- 
eenkomt met die van dierlijken mest. Maar er is nog een ander 
groot onderscheid. Dierlijke mest bevat eene groote hoeveelheid 
organische stoffen in verhouding tot de daarin aanwezige anorga- 
nische, kunstmest veel minder, zooals in het geval van bloedmeel en 
boengkil, of in het geheel geene, zooals in zwavelzure ammonia en 
superphosphaat. 
Van de rol die de organische stoffen in den bodem spelen, weten 
