— 7 — 
anorganische stoffen in verbindingen overgaan, die door de wortels op- 
genomen kunnen worden. De ondervinding heeft dan ook in alle 
koffieplantende landen, in Brazilië en Voor-Indië evengoed als op 
Java, het nut daarvan aangetoond. 
Nu zijn er echter op Java een groot aantal koffielanden, die door 
hunne ligging in de onmogelijkheid zijn dierlijke mest aan te schaf- 
fen ; andere -kunnen wel een zekere hoeveelheid krijgen, maar niet 
genoeg, en slechts betrekkelijk weinige kunnen zich voldoende daar- 
van voorzien. 
Dr. Dafert raadt de Brazilianen aan een gedeelte van het land 
met voedergewassen te bebouwen en vee te houden om zoo den noo- 
digen mest te bekomen. Daarvoor zoude men echter vlakken of 
weinig hellenden grond moeten nemen, — ook voor grasland zijn 
de hellingen minder geschikt naarmate zij steiler zijn — maar vele 
koffielanden op Java bezitten geen vlakke gedeelten van eenigen 
omvang, of deze zijn juist de beste voor de koffie. Ware het andersom, 
konde men de hellingen op de eene of andere wijze voor veeteelt en 
mestwinning gebruiken, dan zouden waarschijnlijk velen met genoegen 
daartoe overgaan ; zooals de zaken nu staan zullen er betrekkelijk weini- 
gen deze werkwijze kunnen toepassen. Men moet ook niet vergeten 
dat om den mest gehouden vee, voortdurend of bijna den geheelen 
dag op stal moet blijven en daar gevoederd worden. Er is dus 
personeel noodig om voeder te verbouwen, te snijden en naar de 
stallen te brengen. 
Verder kan men uit de schillen der koffie en allerlei afval van 
woningen en etablissement compost maken en daarmede bemesten. 
Dat wordt gedaan en niet zonder succes. Ook bladaarde halen 
uit het bosch, maar dan moet men eerst bosch in de onmiddellijke 
nabijheid hebben en alle boschgrond is, vooral in de lagere stre- 
ken, volstrekt nog geen bladaarde. Groene bemesting kan ook hier 
en daar zijn nut hebben, vooral in jonge tuinen, enz. enz. Alle 
deze maatregelen kosten echter werk en dus meestal ook geld, en 
eer men daartoe overgaat op groote schaal is het zeer geraden eerst te 
overwegen hoe debet en credit in deze tegenover elkaar komen te staan. 
In hoofdzaak blijft dus als laatste hulpmiddel over het aanwen- 
den van kunstmest. Onder dien naam verstaan wij alle stoffen. 
