— 6 
Als nu de boomen er toch gebrek aan blijken te lijden, moet dat 
zijn, of omdat de wortels tengevolge van voor hen ongunstige 
omstandigheden in den bodem hun werk niet goed doen, bijvoor- 
beeld als de grond in den oostmoesson te droog wordt, of in den 
westmoesson niet genoeg afwatert, of te dicht samengepakt is, 
zoodat de lucht er niet in kan doordringen. Of het komt door- 
dat de bewuste anorganische stoffen aanwezig zijn in den vorm 
van verbindingen, waarin zij door de wortels niet opgenomen 
worden. 
Het hangt nu maar van de beteekenis, die men aan het woord 
„uitputting” geeft, of zulk een grond als uitgeput beschouwd moet 
worden of niet. De anorganische voedingsstoffen zijn wel aanwezig, 
maar, voor het oogenblik ten minste, in zulk een vorm, dat het 
voor de plant is, alsof zij er niet waren. 
Het doel van den planter is zooveel mogelijk regelmatige oogsten 
te verkrijgen en daarbij de boomen in goeden staat te houden. 
Blijkt nu, dat de bodem, zooals die daar ligt, de boomen niet vol- 
doende voedt om op hunne beurt de bessen, die zij dragen, te 
voeden en tot volle, gezonde rijpheid te brengen, dan moet de 
hand van den mensch ingrijpen. Daartoe dienen in de eerste plants 
de grondbewerkingen. Door het losmaken van den bovengrond 
wordt in den drogen tijd het vochtverlies uit den ondergrond 
tegengegaan. Is de grond te zeer gesloten dan geeft de bewerking 
aan de lucht ruimeren toegang, waardoor tevens, en dit is wel 
haast het wichtigste, de oxydatie der humusstoffen, de verweering 
van den bodem, zoo bijzonder bevorderd wordt. De voor de 
planten benoodigde organische stoffen worden daarbij in verbin- 
dingen overgevoerd, die door de wortels opgenomen kunnen worden. 
De uitwerking der grondbewerkingen is evenwel in vele geval- 
len onvoldoende, vooral op langer in cultuur zijnde gronden, waar 
de gemakkelijk verweerbare bestanddeelen grootendeels ontbreken; 
men bereikt er wel wat maar niet genoeg mede. We hebben dan 
in de praktijk nog een hulpmiddel en wel de bemesting. 
Dierlijke mest is een produkt, dat zeer geneigd is tot chemische 
omzettingen en in den bodem gebracht binnen betrekkelijk korten 
tijd zoodanige veranderingen ondergaat, dat de daarin aanwezige 
