75 - 
van de organische stof, dat dus niet tot de humusvorming in den 
bodem bijdraagt. Daarom is het beter uitgegiste compost te maken 
en die bij de boomen onder te graven. 
Op een land in Midden Java zag ik de volgende bemestingsproef. 
In eenen Java- tuin, geplant in 89, op sawahgrond, op 7 x 8 voet, 
met cacao tusschen de rijen, zijn in Januari 97 bemest: 
a. Twee rijen met een half kattie ledermeel en 1/2 kattie koffie- 
mest van de mestfabriek te Semarang, per boom. 
h. Twee rijen met de helft van de bemesting van a en daarbij 
een half blik stalmest (lettong) per boom. 
c. Twee rijen met één blik stalmest per boom. 
Dan weder twee rijen als a, twee als h euz. 
Onbemeste rijen ter controle zijn er niet. 
In Juni 97 kregen alle boomen 100 grammen zwavelzure am- 
monia en naar mij medegedeeld werd, was de opbrengst van den 
tuin ruim een kattie koffie per boom, het dubbele van de aangren- 
zende tegelijk geplante tuinen. 
Ook was de koffie van beter kwaliteit en herstelden de boomen 
zich spoediger van de bladziekte. Tijdens mijn bezoek in Juli 98 
was er geen verschil te zien tusschen de rijen a ö en c. 
Er zijn bij eenige herplantingen op eene kleiachtig-fijnzandi- 
gen grond proeven genomen met kalkbemesting. Op eene plaats 
werden 2 katties gebluschte kalk onder in de plantgaten gebracht, 
op een andere werd dezelfde hoeveelheid bij het invullen der plant- 
gaten door de aarde gemengd en op een derde evcnzoo, maar de 
plantgaten na eene maand nogmaals uitgegraven en weder gevuld. 
Vervolgens werd geplant met Liberia poeterans. De uitkomst was 
treurig waar de kalk onvermengd onder in de plantgaten was blij- 
ven liggen, waar die bij het invullen onvolkomen door de aarde 
heengemengd was, waren vele boomjes geel geworden en moes- 
ten zij gedeeltelijk door nieuwe vervangen worden, daar waar de 
kalk tengevolge van het nog eeus herhaalde uitgraven en invullen 
