— 78 - 
durf ik mij geen bepaald oordeel veroorlooven, daar ik den goeden 
tijd alleen uit berichten ken. Zeker is dat men op vele plaatsen 
ziet dat de boomen als zij wat zwaar dragen, duidelijk gebrek lijden 
aan voeding en dat hunne bessen niet normaal tot rijpheid komen. 
Is dat vroeger niet ook zoo geweest? Wij moeten ook bedenken, 
dat wij een paar jaren achter den rug hebben, waarin het weder 
ongunstig was, tengevolge waarvan de boomen in eenen staat van 
overprikkeling verkeerden, om het maar zoo te noemen bij gebreke 
aan eene meer preciese voorstelling, want planten hebben ook iets, 
dat wij niet beter kunnen vergelijken als met de bezenuwing der 
dieren. Wij weten er nog maar te weinig van. (Zie daaromtrent 
de voordracht van Prof. Treub op het congres te Malang). 
Dat de bladziekte eene groote stoornis in het leven der koffie 
moet teweeg brengen is duidelijk. De boomen staan van blad en dus 
van voedsel beroofd, juist in een tijd waarin zij dat bijzonder noodig 
hebben. In tijden van hongersnood brengen ook gezonde moeders 
zwakke kinderen ter wereld. Het vermoeden ligt voor de hand, 
dat die herhaalde hongerperiodes, die de na het verschijnen der 
bladziekte geplante tuinen in hunne jeugd door te maken hadden, 
niet zonder eenige blijvende gevolgen zijn voorbijgegaan en dat 
de boomen gedurende hun geheele verdere bestaan, ook in jaren 
waarin de bladziekte niet sterk optreedt, nooit geheel zoo worden 
alsof zij nooit bladziekte hadden gekend. 
Daarom behoeft men nog niet aan te nemen, dat de koffie op 
Java geregeld moet achteruit gaan en dat indien in de nu komen- 
de jaren het weder gunstig en de bladziekte onbeteekenend is, tuinen 
geplant van gezond zaad niet evenzoo zullen worden als voor het 
optreden der bladziekte. Maar bij gebrek aan volkomener kennis 
dan wij nu bezitten, acht ik het voorzichtiger geen zaad te ge- 
bruiken van boomen, die deze ongunstige periode hebben doorge- 
maakt, indien men uit Padang (of elders) goed uitgezocht en goed 
behandeld zaad kan krijgen van gezonde aanplantingen. Volgens 
alle berichten is de bladziekte daar nooit anders dan sporadisch 
opgetreden en dragen de prachtig uitziende boomeu weinig vruchten, 
zoodat het zaad zeker voldoende gevoed is. 
Maar nu hebben sommige planters in den laatsten tijd er over 
