^ 92 
gesneden ; de vergroeiing wordt dan wat korter. In alle geval is 
het zaak de enten bij het uitnenien van onder de broeiramen en 
bij het uitplanten in de tuinen na te zien of er ook zulke doode 
hoekjes aan voorkomen. 
Op een paar landen zijn geëmployeerden aan het werk, die te 
Boskoop, welbekend als het land der boomkweekers, praktisch hebben 
leeren enten. Op het eene land staat een enthuis gebouwd als een 
europeesche plantenkas met schuin opstaande zijwanden, gevormd door 
glazen ramen. In de kas loopt langs de zijde een werktafel, verder 
zijn daarin broeibakken aangebracht, zooals die, waarin men in Hol- 
land meloenen kweekt, met glazen ramen gedekt. Na proeven met 
verschillende wijzen van enten, gaf de navolgende behandeling de 
beste uitkomsten. 
Voor onderstam neemt men jonge Liberiaplanten van 11 tot 12 
maanden oud. Deze worden van de beddingen overgeplant in aar- 
den potjes en op eene hoogte van ongeveer 20 cM. uit den grond 
dwars afgesneden. Zijn de bladeren door bladziekte aangetast, dan 
verwijdert men die. Ongeveer eene maand na het overplanten be- 
ginnen de stammetjes weder uit te loopen. Dan zijn zij het best 
geschikt om op te enten. Daartoe wordt het stammetje op twee 
derden der hoogte met een scherp mes schuin naar beneden inge- 
keept; de dus gemaakte spleet moet liefst geheel aan de eene zijde 
van het merg blijven. 
Het Java ^aA:rijs, liefst genomen van jong vruchthout na den 
oogst, wordt aan twee zijden schuin afgesneden, zoodat het wig- 
vormig toeloopt. Waar de sneden tot het merg toe komen knot 
men den top van de wig dwars af, daarna wordt het rijs in de 
spleet van den onderstam geschoven en vastgebonden. Zijn stam 
en rijs niet even dik, wat regel is, dan zorgt men er voor dat de 
cambiumlagen van beide aan de eene zijde zuiver op elkaar komen 
te passen. In het bekende boek van Ottolander „Het enten van 
vruchtboomen en heesters,” vindt men deze werkwijze afgebeeld 
op Plaat XIII fig. 1, 2 en 3. 
Bij het maken van Java s^am-enten worden liefst toppen van jonge 
planten (bibits) gebruikt; met uitloopers (troeboesans) gaat het ook 
goed, maar deze zijn veelal week en dus meer aan kneuzen bloot- 
