41 
b. Thouinieae. 
Hiertoe behoort o. a. Toxicodendron GsIrtn. 
c. Sapindeae. 
Sapindus L. (incl. Dittelasma H. fil.) lelt 10 soorten, waarvan 9 in Amerika 
en 1 in Azië. Zie voor het geslacht G. P. I, 404 en Boerl. I, 273. 
N®. 4B. Sapindus Rarak DC. Prodr. 1, 608. 
Sapindus Saponaria Burm. F1. Ind., 91. 
Sapindus laurifolius Hamilt. Transact. Wern. Soc., 331 ; afb. Blume, 
Runiphia Hl, t. 167. 
De Indische «zeepbooni” groeit in de lagere gewesten der Soenda- 
eilanden, Philippijnsche eilanden en Cochinchina (volgens Miquel 
Fl. III, 552). 
Als rarak (resp. lórók), hoea sahon, en boen lanqit zijn de vruchten 
op Java welbekend en dienen als reinigende en insecten-doodende 
•zeep” (‘), als middel tegen ongedierte op sier- en cultuurplanten, als 
geneesmiddel tegen huidziekten, en ook tot het bedwelmen van vis- 
schen, hoewel dit laatste gebruik — ten minste in West Java — wel 
algemeen bekend is, maar zelden toegepast wordt. (^) Men vindt de 
vruchten soms in groote hoeveelheden op de markten te koop. 
Eene goede beschrijving, ook van het gebruik als zeep, gaf reeds Rumphius 
(II, 134): 
» de vruchten, de welke veele by malkander hangen, en rond 
• van gedaante zyn als Musquet-kogels, doch wat grooter, en met een 
• uitstekende naad van buiten, eerst geel, en daarna ryp zynde rood, 
• bedekkende onder een effen vliesken, een weinig hoog-geel, en slymerig 
• vlees, eerst laf, doch daar na onlieftyk en scherp op de tong, daar 
(^) Aangaande den aard van dit «zeepachtig” bestanddeel vindt men in de (oudere) literatuur 
zonderlinge beschouwingen. Blume (Rumphia III, 93) verhaalt van de vruchten van Sapindus 
Rarak DC: •Macerando eos aut cum aqua agilando multum gaz acidum carbonicum evolvitür 
• adeoque spuma alba oritur." In een werk van Fee (Cours d’Hist. Nat. Pharm.) wordt ver- 
meld: • les fruits onl unc chair huileuse, dans laquelle la potasse abonde." In Raffles’ «Java” 
leest men, dat: •Ihcse berries have been analysed, and the constituent principles of the best 
•soap obtained." 
Crooleiidctls werden deze meeningen afgeleid uit eene oude analyse van Tn. Horsfield uit 
het begin dezer eeuw in DC. VII der Verh. Bat. Ceii. Op zich zelf zijn de feiten, die 
Horsfield bij zijne «ontleding” der zcepiioleii leerde kennen, niet onjuist waargenomen, maar 
de interpretatie is van het tegenwoordig standpunt der scheikunde beoordeeld, eene zeer 
zonderlinge en willekeurige. 
(^) Filet (sub Boea-langit) vermeldt: •De vrucht heeft bedwelmende eigenschappen: men 
•gebruikt ze vooral bij wijze van zeep lot wassching van het hoofdhaar, waardoor tevens het 
•ongedierte sterft." 
