162 
eenige ervaring (en grondslag lag. Tol de fabelen beboorl ongetwijfeld, 
hetgeen Matthias de l’Obel schrijft in zijn kruidboek van 1581 : 
r>De ghene die gae gheslaghen hebben dat de weselkens ghevochfen 
r> hebben met de slanghe, ende by cants dool ende verwonnen zynde, 
^ghclen hebben van dit Wollecruydt, ende also weder omme cloeck 
y>ende lustich gheworden zynde, H ghevecht op nieuw begonnen hebben, 
ndie hebben dit cruydt in Latijn ghenoemt Taxus: om dat goedt is 
»teghen fenynJ' (^) 
Ook DoDOiVAEUs geeft in zijn beroemd kruidboek, dat lang het 
palladium der botanische wetenschap was, aangaande Verbascum zon- 
derlinge verbalen; hij beweert: r>daf dese cruyden ghebruyckt worden 
ntiiel alleen in de ghebreken van de menschen, maer oock van de beesten, 
ndat het sap de rimpelen uyl den aensicht verdryft,^' enz. Ook het 
sprookje van de wezels en de slang vinden wij hier terug. Toch laat 
hij een enkel maal ook een woord van kritiek hooren: nSommighe 
willen oock versekeren, dat die selve over ons ghedragen de vallende 
i>sieckte ghenesen kan,^* * zoo schrijft hij van den toortswortel, maar 
die «sommighe” beweerden, dat daarbij dan ook op den stand van 
zon en maan moest gelet worden, y>het welck nochtans niet heel 
r>sonder ijdelheydt ende superstitie schijnt te wesen^ Ook ten opzichte 
van het gebruik als visch vergift is Dodonaeus kritisch gestemd. 
r^Sommighe wasschen haer handen met *l sap van Wollecruydt, ende 
steken die handen dan in ’t water, ende ghelooven dat sy de visschen 
y*daer mede ter handt sullen doen komen, soodat sy haer met de handt 
y* sullen laten vangen** 
Haller (Tractatus de febri pestilentia) meende dat het toortssap 
goed was »bij stervenstijd”, en dat het zekerlijk »voor pestilentie 
bewaarde.” Maar van een ander geneesheer der 17*^® eeuw, Schroeder, 
(*) Curieus is het, dat ditzelfde sprookje, naar de omstandigheden een weinig gewijzigd, hij 
verschillende plantaardige antidota (bepaaldelijk middelen tegen de gevolgen van slangenheet) 
en, naar het schijnt, in verschillende landen optreedt. Men kan zeker zijn, het af en toe in 
de couranten en in geschriften over volksgeneeskunde steeds opnieuw te zien verschijnen. 
Rumphius (VU, 36) debiteert het hij Ophioxylon, de Badix Mustelae noelk dier een kamp 
• ivillende aangaan met de slang, zig eerst wapent met het kauwen van deze bladen." 
Ook bij verhalen over West-Indische planten treft men het zelfde sprookje aan, maar daar 
is het een vogel, die de bladeren in zijn nest bewaart. Op Java hebben eenige Acanthaceae 
eene soortgelijke reputatie. Ook vindt men dergelijke verhalen bij de Arislniachiaceac. 
