— 5 
gingsorgaanen en krijgen beteekenis als tastwerktuigen ; zij 
groeien uit tot vertakte organen, de tentakels, die in een kring 
rondom de orale opening zijn geplaatst. Waar, zooals bij som- 
mige Synaptidae , de radiaire kanalen zijn verdwenen, ontsprin- 
gen de tentakels direct uit het ringkanaal. 
Het aantal Poli’sche blaasjes is bij verreweg de meeste 
Holothurieën tot één gereduceerd. 
Eene verbinding tusschen het watervaatstelsel en de bui- 
tenwereld, waarover hierboven nog niet werd gesproken, omdat 
zij bij de verschillende groepen der Echinodermen op te ver- 
schillende wijze plaats heeft om in een schema te worden ge- 
noemd, bestaat bij sommige Holothurieën uit een kanaal, dat 
het ringkanaal met den lichaamswand verbindt, in dorsale rich- 
ting verloopt en naar buiten eindigt in den zoogenaamden 
madreporiet , een poreuse, verkalkte plaat, waardoor zeewater 
van buiten kan worden opgenomen. Dit kanaal, welks wanden 
dikwijls verkalkt zijn, draagt den naam van steenkanaal. 
Van dezen oorspronkelijken toestand wijken echter de meeste 
Holothurieën in zooverre af, dat het steenkanaal niet meer tot 
den lichaamswand doorloopt, zijne communicatie met de buiten- 
wereld verliest en dat zich aan zijn uiteinde een inwendige 
madreporiet vormt, door welks porieën eene communicatie van 
het watervaatstelsel met de lichaamsholte tot stand komt. Een 
en ander is schematisch voorgesteld in de Fig. D, E en F van 
PI. II. De uitwendige madreporiet, die in D slechts ééne, in 
E een groot aantal opningen heeft, is in F. verdwenen; hij is 
daar vervangen door den inwendige. 
Bij sommige Holothurieën breidt zich het gebied, waarop zich de 
ambulacraalpootjes bevinden, van de hoofdstralen over één of 
meer der tusschenstralen uit, zoodat zij dan over een groot deel 
van de lichaamsopper vlakte min of meer onregelmatig verspreid 
voorkomen. Bij andere blijven zij beperkt tot de hoofdstralen, 
waarop zij zich in één of in meer regelmatige rijen bevinden. 
Het laat zich echter hooren, dat de dorsale ambulacraalpootjes 
bij die vormen, die eene scherpe tegenstelling tusschen rug- 
en buikzijde vertoonen, hunne beteekenis voor de voortbewe- 
