29 - 
wel eens met de kersen gebeurt. Ik zag niet alleen bessen, 
die op rijpworden stonden en reeds aan een zijde rood begonnen 
te worden, op die wijze ontijdig verongelukken, maar zelfs nog 
geheel groene waren opengebarsten. De koffie was ook niet 
op tijd rijp, een vrij aanmerkelijk gedeelte afkomstig van de 
late bloeien in 99 bleef groen, werd daarna zwart en viel nooit 
rijp geworden af. De verhouding van het gewicht der bessen 
tot dat der bereide koffie was op vele landen ongunstig en het 
zilvervlies liet moeilijk van de boonen los. 
Het spreekwoord de een zijn dood is de ander zijn brood 
heeft zich hier trouwens ook weder bewaarheid. Aan de noord- 
en westzijde van den Kloet komen in gewone jaren nog al dik- 
wijls periodes van droogte voor, die langer en heviger zijn dan 
voor de koffie gewenscht is, vooral op de lager gelegen landen. 
In die streken is nu het klimaat in het afgeloopen jaar zeer 
gunstig geweest voor de aanplantingen, er zat nog al vrij veel 
vrucht aan de hoornen en dank zij het vochtige weder hebben 
deze goed kunnen door groeien en oogsten, die hier en daar groot 
waren, tot rijpheid brengen; zelfs was de pluk afkomstig van 
de laatste bloeien, die dus in het geheel geen scherpe droogte 
beleefd had, doorgaande de beste. Aan de zuidzijde van den 
Kloet waar het in den regel vochtiger is dan aan den noord- en 
westkant waren de oogsten klein en voor een groot gedeelte 
van minder kwaliteit dan men daar gewoonlijk verkrijgt. 
Op die landen waar behalve van den regen ook van de voch- 
tigheid der lucht aanteekening gehouden wordt, werd deze ge- 
durende den geheelen oostmoesson van 1900 zeer hoog bevonden, 
alleen in de maand October was het droger. Tijdens mijne 
reis in Juni — Aug. waren er slechts zeer enkele landen waar 
zich jonge vruchten aan de Javakoffie gezet hadden, in het 
algemeen ontwikkelden zich de talrijk voorhanden knoppen 
niet tot gave bloemen maar bleven in hunne ontwikeling staan 
en werden tot zoogenaamde sterretjes. Later zijn er toch dan 
hier dan daar, vooral op de hoogere landen, kleine bloeien geweest 
waarvan vele nog laat, in October en de eerste dagen van 
November, zoodat de vrees dat er in 1901 in het geheel geen 
