K L I M A A T. 
Toen ik op bet congres te Djocja in 1899 den koffieplanters 
aanbeval niet alleen waarnemingen te doen en op te teekenen 
omtrent de gevallen hoeveelheid regen en de regendagen, maar 
ook met behulp van een psychrometer van de vochtigheid der 
lucht, had wel niemand gedacht dat het jaar daarop dadelijk 
zulk een doorslaand getuigenis zoude geven van het gewicht, 
dat die vochtigheid voor de koffiecultuur heeft. 
Ik laat in het midden of het hooge vochtgehalte der lucht 
in den tijd dat de bloeien moesten uitkomen de oorzaak er van 
geweest is, dat de meeste bloemknoppen het niet verder ge- 
bracht hebben dan tot onvolkomen uitgegroeide bloemen, tot 
sterretjes, of dat het gebrek aan zonneschijn daarvoor verant- 
woordelijk gesteld moet worden. Bedekte lucht, regen en voch- 
tigheid gaan in het algemeen te zeer samen om dat gemakkelijk 
te kunnen zeggen. 
Van een aantal landen heb ik mededeeling ontvangen van de 
gevallen regen en de vochtigheid der lucht, van een paar ook die 
van de uren zonneschijn, bepaald door middel van den zonneschijn- 
opteekenaar, dien ik in Teysmannia X, blz. 157 beschreven heb. 
Enkele dier opgaven heb ik in graphische voorstellingen over- 
gebracht, omdat die veel overzichtelijker zijn dan tabellen. 
Deze loopen over de maanden Juni — October 1900, dat is dus 
de periode waarin men bloei verwacht. Wij weten dat in 
normale oostmoessons het uitloopen der bloesems wacht op 
regen na een tijdperk van droogte. Negen of tien dagen 
na de bui komt de bloei in den regel uit. Het scheen nn wel 
van belang na te gaan of een dergelijk verband ook zoude 
blijken te bestaan tusschen het invallen van droogte en de 
vorming van knoppen gevolgd door bloei. Tot nog toe heb ik 
