- 3 — 
de „omo mentèk” aangeduid met den naam van omo bang of 
merah , terwijl de zieke plant nog in een stadium verkeert, 
waarin niets van een roode kleur aan de plant valt waar te 
nemen. De ondervinding heeft dan echter geleerd, dat in later 
stadium de zieke planten rood-geel gekleurde bladeren kregen. 
Deze meer typische uitdrogings verschijnselen treden het eerst 
op bij de buitenste bladen, ongeveer tegen den tijd, dat zij vol- 
wassen zijn en de plant dus ongeveer den leeftijd van 40 a 50 
dagen na het overplanten heeft bereikt. 
Op dien leeftijd heeft een gezonde plant meestal reeds talrijke 
zijstengels gevormd, bij een zieke plant blijft de schrale ont- 
wikkeling echter behouden en is de uitstoeling naar verhouding 
meest gering. De uitdrogingsverschijnselen treden het eerst op bij 
de bladen van den hoofdstengel en later bij de secundaire sten- 
gels, welke nog geheel groen blad kunnen hebben, terwijl aan 
den primairen (hoofd)- stengel reeds roodgele bladeren voorkomen. 
Vooral in het oog vallend zijn deze uitdrogingsverschijnselen, 
zoo men een menigte planten bijéén heeft, welke door „omo 
mentèk” zijn aangetast. Bij nog iets ouderen leeftijd of tegen 
den bloeitijd ziet men dan een goudgeele kleur over het veld 
liggen, welke sterk afsteekt tegen de nog groene gezonde sawah’s 
van denzelfden ouderdom. 
Ook op lateren leeftijd blijft het blad deze kleur behouden, 
zoodat bij reeds afgeoogste velden, men somtijds nog aan de 
kleur van het droge blad de „omo mentèk” welke in de aan- 
plant heerschte, kan herkennen. 
Deze kleur en wijze van opdrogen, waarbij het blad uitgespreid 
blijft, is een gevolg van ziekteverschijnselen in de onderaardsche 
deelen van de plant schuilend, zooals wij later zullen zien. 
Wordt het blad door een of andere oorzaak geknakt of wel 
de bladscheede en stengel door een boorder beschadigd, dan ziet 
men wel is waar het blad ook uitdrogen, maar het krult zich 
daarbij meestentijds op en wordt vuil-geel, het krijgt niet de 
eigenaardige roodgele tint. 
In eenige gevallen viel echter „omo mentèk” te constateer en 
bij planten, waar de bladen niet de eigenaardige kleur vertoonden, 
