— 5 — 
een relatief kenmerk, dat ook somtijds het gevolg kan zijn 
van geheel andere ziekteoorzaken. Bij geheel normale planten 
op sawah’s, wier waterstand nog al eens afwisselt ziet men 
vooral bij de planten langs galangan’s soms opdrogend blad, dat 
geheel het uiterlijk heeft van een plant door „omo mentèk” 
aangetast. De planten echter welke zich op zulk een sawah 
meer naar binnen bevinden, hebben dan nog normaal groen blad 
en blijkt het afwisselend opdrogen en nat zijn van het onderste 
deel der bladscheeden de oorzaak te zijn. 
Het achterlijk blijven en de gebrekkige vruchtvorming ten 
slotte zijn ook slechts relatieve kenmerken der „omo mentèk”, 
ook andere oorzaken kunnen deze zelfde gevolgen hebben. 
Het is dus dikwerf zeer moeielijk, vooral wanneer men slechts 
een enkele maal een zieke sawah bezoekt, of wel op ver uitéén- 
gelegen tijdstippen, onmiddellijk naar het uiterlijk der planten 
te zeggen of er „omo mentèk” in den aanplant heerscht. Men 
zal zich dan meermalen moeten verlaten op den inlander, wiens 
dagelijksch toezicht op zijn sawah, hem het best heeft doen 
inzien in hoeverre deze achterlijk bleef en door ziekte is aangetast. 
Het bleek dat, soms eerst na eenige navraag, door hem met 
vrij groote zekerheid, zelfs in haar eerste optreden, de „omo 
mentèk” wordt herkend, zoodat wanneer van betrouwbaar in- 
landsche zijde deze ziekte voor de mislukking van den aanplant 
wordt opgegeven, in vele gevallen tevens de juiste oorzaak wordt 
aangegeven. Zelfs in enkele gevallen, waar secundaire oorzaken 
een zeer gemengd ziektebeeld hadden doen ontstaan wist men 
toch te vertellen, dat de planten eerst dit of dat hadden gehad 
en later „omo mentèk” waren geworden. 
Uit het voorgaande echter te besluiten dat, wanneer van in- 
landsche zijde, de naam „omo mentèk” wordt genoemd ook al- 
tijd de specifieke ziekte heerscht, welke hier verder zal worden 
beschreven, is echter te veel vertrouwd op de juiste opmerkings- 
gave van den inlander. 
Ónmogelijk is het dan ook niet, dat bij verder plaatselijk 
onderzoek, hetwelk zich tot dusverre nog slechts tot eenige afdee- 
lingen van enkele residenties bepaalde, elders een verwarring van 
