— 12 — 
Went door kunstmatige cultures en infectie-proeven aan- 
getoond. !). 
Hetzelfde als met de bladschimmels, is ten opzichte van 
insecten-schade en „omo mentèk” het geval. Ook hier schijnt 
de rijstplant welke door „omo mentèk” is aangetast bij voorkeur 
door hoorders te worden bezocht. In hoeverre het eerst de 
hoorder, of wel het eerst de „omo mentèk” optrad, is bij oudere 
planten moeielijk meer na te gaan, opvallend is het echter, dat 
bij oudere rijstplanten, welke van „omo mentèk” te lijden hebben, 
men bijna steeds den primairen stengel door een hoorder vindt 
aangetast, zoodat het wel te verklaren is, hoe men ook somtijds 
in de boorderschade, de oorzaak der „omo mentèk” meende te 
moeten zoeken. 
Zeker is het echter, dat de „omo mentèk” kan voorkomen 
zonder dat de plant door een boorder werd aangetast. Zoo 
werden herhaaldelijk jonge planten onderzocht, wier stengels 
geen de minste aanwijzing toonden van door hoorders bescha- 
digd te zijn en welke toch de typische uiterlijke kenteekenen 
van „omo mentèk” vertoonden, welke ziekte-oorzaak door mikros- 
kopisch onderzoek kon bevestigd worden. 
Zoo weet de inlandsche landbouwer ook beide ziekte-vormen 
te onderscheiden en werd bij het bezoek aan „omo mentèk” zieke 
sawah’s, dikwerf medegedeeld dat deze eerst z. g. soendep waren 
geweest en eerst later mentèk werden. 
Bij de opgaven omtrent misgewas in de padi eener afdeeling 
op Midden- Java werd op de daarop betrekkelijke staten, afzon- 
derlijk melding gemaakt van karna soendep en bambang en bleek 
het bij onderzoek in loco, dat men daar wel degelijk het verschil 
wist waar te nemen. 
Ter demonstratie van den eersten ziektevorm werd de aan- 
dacht gevestigd op den boorgang en laroe van den boorder, 
terwijl men bij de „omo bambang” het zieke wortelstelsel aanwees 
als de plaats waar de oorzaak der ziekte zoude zijn te zoeken. 
Komen beide ziektevormen aan dezelfde plant voor, dan heeft 
zulks in sommige gevallen ten gevolge, dat de plant, vooral op 
1) Zie Wakker en Went, Ziekten van het Suikerriet pag. 138. 
