— 57 - 
verder onderhoud af te zien. Komt er dan nog eenige oogst 
van zulk een veld, dan wordt zulks slechts als winst beschouwd 
en men heeft somtijds zelfs liever dat er maar in het geheel 
niets van terecht komt om zoodoende totale afschrijving van 
landrente te kunnen verkrijgen. 
Zooals vroeger reeds gezegd, kan de inlander die dagelijks zijn 
sawah nagaat, reeds in een vrij jeugdig stadium de „omo men- 
tèk” herkennen, zeer zeker echter in een stadium, wanneer de 
rijstplant nog in staat is bij behoorlijke zorg en eenige buiten- 
gewone moeite nieuwe wortels te ontwikkelen en den strijd tegen 
het aaltje vol te houden, zoo niet met volledig succes, dan toch 
zeker met meer kans om eenig product op te leveren dan wan- 
neer men de aanplant eenvoudig aan haar lot overlaat. 
In hoeverre deze gewoonte om de zieke sawahs alle zorg te ont- 
trekken berust op indolentie der inlanders, dan wel op prak- 
tijken bij afschrijving van landrente gevolgd of het gevolg is 
van het verleenen van voorschotten of verstrekken van zaad- 
padi, zoude eene nadere studie moeten uitmaken, waartoe de 
gegevens van een wetenschappelijk technisch onderzoek zich 
niet kunnen uitstrekken. Echter werd mij wel duidelijk, dat, 
wil men den inlander ook zijn sawah laten onderhouden, al is 
deze door ziekte aangetast, er liever een premie moest worden 
uitgeloofd voor goed onderhoud en in elk geval andere maat- 
regelen genomen worden dan tot dus verre waarbij in sommige 
gevallen als ’t ware eene verwaarloozing meerdere voordeelen 
aanbiedt. 
Door deze hoogst verderfelijke gewoonte om een „omo men- 
tèk” zieke sawah niet meer te verzorgen, wordt in de hand 
gewerkt dat de Tylenchus in zulk een veld een buitengewoon 
gunstig terrein vindt om zich te vermenigvuldigen, waarbij niets 
zijn ontwikkeling stoort. 
Bedenkt men dan verder, dat wanneer zulk een sawah ge- 
ruimen tijd heeft gestaan en de noodige maatregelen zijn ge- 
troffen om tot afschrijving enz. over te gaan, in de meeste 
gevallen de zieke planten slechts oppervlakkig worden onder- 
gewerkt en spoedig op dezen uitermate geïnfecteerden grond 
