— 43 — 
uit te becijferen wijze veranderen en een bepaalden rentestan* 
daard van het geld in rekening brengende, kan men vinden op 
welken ouderdom de boomen gekapt moeten worden om van 
het boseh het meeste voordeel te trekken. Wiskundigen van 
naam hebben medegewerkt om die vraagstukken in gemakkelijk 
te gebruiken formules te brengen. 
Dat kan men bij denne- of eikenbosschen doen, omdat de 
houtvoorraad in zulk een bosch elk jaar vrij geregeld toeneemt 
en de prijzen van het hout weinig aan ernstige onvoorziene 
dalingen onderhevig zijn. Maar ook van het beste koffieland 
kan men zelfs binnen ruime grenzen niet voorspellen wat het 
in de komende jaren zal opbrengen, en wat de prijzen aangaat, 
dat weten wij nu wel hoe men daarop rekenen kan. In het 
algemeen staat echter wel vast, dat men de productie niet zoo 
kan opjagen, dat het voordeelig zoude zijn een land in enkele 
jaren uit te putten en te gronde te laten gaan, en aan den 
anderen kant, dat er niets zooveel teleurstelling geeft als eene 
onderneming, die dooreen hare kosten goedmaakt en niets meer. 
In dit laatste geval moet men er wel toe komen te trachten 
de productie op te drijven of de exploitatiekosten te vermin- 
deren op gevaar af van het land voor de toekomst te bederven. 
Anders is het beter de huur of erfpacht direct op te geven, 
Voor wat er later van het perceel wordt heeft de staat, die in deze 
als beheerder van het belang der gemeenschap optreedt, canon heft 
en voorwaarden stelt bij de uitgifte, te zorgen, niet de planter. 
Er is wel geen grond zoo aaneengesloten en plakkerig of er 
gaat in de eerste jaren na de ontginning een gedeelte van de 
waardevolle bovenlaag verloren en het is geraden maatregelen 
te nemen om dit verlies te beperken zooveel men kan. Ter- 
rassen en kottaans maken schijnt mij op zeer zware gronden 
minder geraden, omdat die klei bij het opdrogen krimpt en 
scheurt en van de hellingen afglijdt. 
Een lichte regen doet wat door uitdrogen los geworden is 
weder samenplakken, maar een plotselinge zware bui sleept het 
mede, voordat het daartoe den tijd gehad heeft. Laten begroeien 
