- 65 — 
open plekken om de boomen heen na, bezaaid was met kratok, die 
welig groeide. Of nu die verbetering in den stand der Liberiaboo- 
men aan de kratok te danken was, laat ik daar, eene enkele derge- 
lijke waarneming is niet voldoende om zulk een besluit te 
trekken, maar blijkbaar hinderde de kratok de boomen niet. 
Een ervaren planter deelde mij mede, dat hij de ondervinding 
had opgedaan, dat een veld met kratok bedekt, vol zat met 
oerets. Nu is het zeker wel het laatste wat men eenen koffie- 
planter zal aanraden, om in zijne tuinen eene kweekerij van 
engerlingen aan te leggen en ik heb daarom op eenige landen 
nagevraagd of aldaar dezelfde waarneming gedaan was. Daar 
verscheiden perceelen er toe zijn overgegaan, de boomen op de 
aaltjes-plekken te rooien en deze met kratok te bezaaien, zoude 
het waarschijnlijk niet onopgemerkt zijn voorbijgegaan, indien 
de kratok eene bijzondere aantrekking op de meikevers uit- 
oefende, maar dit schijnt niet het geval te zijn. Uit de ge- 
noemde mededeeling blijkt evenwel, dat de Kratok engerlingen 
in grooten getale herbergen kan en men zij dus gewaarschuwd. 
Bij elke bemestingsproef zijn een onbemest vak of onbemeste 
rijen onvermijdelijk noodig ter vergelijking met de andere, om 
te weten te komen welk voordeel de bemesting geeft. Daarom 
staat op het plan tusschen de rijen 7 en 8, 8 en 9, 15 en 16, 
16 en 17 enz. gewoon tuinonderhoud. Daaronder is te verstaan, 
dat de grond tusschen die rijen in denzelfden toestand moet 
gehouden worden en evenzoo behandeld als in de aangrenzende 
tuinen derzelfde onderneming. Eene bepaalde werkwijze daar- 
voor aan te geven komt mij niet geraden voor, daar de onder- 
vinding geleerd heeft, dat die zich richten moet naar het plaat- 
selijk klimaat en den aard van den grond. 
In beginsel komt het er niet op aan hoe diep de rijen van het 
pad af genomen worden, indien de aanplant slechts gelijk staat. 
Het is echter gewenscht het gezamenlijk aantal boomen voor 
elk onderdeel der proef niet te klein te nemen, om de verschillen 
tusschen de enkele boomen zooveel mogelijk uit de uitkomst 
uit te sluiten; en niet te groot, omdat naarmate de proeftuin 
grooter wordt, de kans op ongelijkheid van den grond toeneemt. 
Meded. XXXVIII. 5 
