66 — 
80—120 boomen zal vermoedelijk een geschikt aantal blijken. 
Neemt men dus b.v. den tuin 25 rijen diep van den weg af, 
dan moet men elke rij viermaal herhalen en wordt de tuin 
langs het pad 32 boomen lang. 
Hoe lang deze proeftuinen aangehouden zullen moeten worden 
om tot eene duidelijk sprekende uitkomst te geraken, is vooruit 
niet te zeggen. In jonge tuinen, heraanplant en op stomp gezette 
aanplant zal het misschien niet mogelijk zijn de groene bemesting 
onder toenemende beschaduwing langer dan een paar jaren in 
stand te houden. Toch zal men daarna nog een paar jaren lang 
moeten voortgaan met de proefrijen afzonderlijk te plukken en 
de koffie daarvan afzonderlijk te bereiden. Het ligt toch in 
den aard der zaak te verwachten, dat boomen, wier ontwik- 
keling gedurende hunne jonge jaren op eenige wijze bijzonder 
bevoordeeld is, ook nog een zekeren tijd lang daarna de uit- 
werking van die begunstiging zullen toonen. 
Bij het oogsten zullen de rijen 2, 10, 18 enz. te samen geplukt, 
en de roode koffie daarvan te samen gewogen en bereid, en de 
marktkoffie gewogen moeten worden. Evenzoo de rijen 4, 12, 20 
enz.; 6, 14, 22 enz.; 8, 16, 24 enz. De ondervinding leert, dat 
de verhouding van het gewicht der roode koffie tot dat der 
marktkoffie zoozeer afwisselt, dat het niet doenlijk is uit het 
eerste het laatste te berekenen. Om marktkoffie is het ons te 
doen en dat is dus de maat waarmede wij moeten meten. 
Het is ook noodig, dat voor den pluk de volwassen boomen 
in de proefrijen geteld worden. Er is haast nergens een aan- 
plant of er zijn enkele boomen, of soms meerdere bij elkaar, 
uitgestorven. Deelt men nu van alle proefrijen de opbrengst 
door het aantal volwassen boomen, die er staan en vermenigvul- 
digt dan weder met het aantal dat er staan moest, dan ontgaat 
men het best de ongelijkheden, die door het uitvallen van enkele 
boomen ontstaan zijn. Inboetelingen, die nog niet dragen, tellen 
niet mee, twee jonge boomen, die pas beginnen te dragen, voor één. 
In zake bereiding is het bij de bemestingsproeftuinen gebleken, 
dat het handiger is bij de Javakoffie de gewone en niet de 
natte bereidingswijze te volgen. Het beste is op eenen bak 
