— 69 — 
laat, die den grond treffen, staat er zoo goed als geen onkruid 
op en is het onderhoud dier tuinen niet kostbaar. 
Of daarom deze wijze van planten ook in streken met voch- 
tiger klimaat aan te bevelen zoude zijn, meen ik in twijfel te 
moeten trekken, zoolang ten minste de plaatselijke toepasbaar- 
heid daarvan niet door proeven bewezen is. 
Men is het er overigens al lang over eens, dat de meer- 
dere of mindere vochtigheid van lucht en bodem een grooten 
invloed uitoefent op den groei, den bloei en het geheele wezen 
der koffie. Vandaar de op nagenoeg alle landen ingevoerde 
aanteekeningen omtrent den regenval, waardoor men zoo onge- 
veer eene voorstelling krijgt van het klimaat. Maar in tijden 
dat het niet regent, bestaat er dikwijls nog een zeer groot 
verschil in het vochtgehalte en dus ook in het uitdrogend 
vermogen der lucht. Op sommige plaatsen bereikt dit herhaar- 
delijk een graad, die op andere in het geheel niet voorkomt. 
Hieromtrent geven de regenmeters geen inlichtingen en dit 
moet door middel van afzonderlijke instrumenten, hygrometers 
genaamd, bepaald worden. 
Nu ben ik volstrekt geen vriend van het maken van om- 
slachtige verslagen, aanteekeningen enz. op ondernemingen, 
omdat alles wat in die richting te veel gedaan wordt, geschiedt 
ten koste van het toezicht op den aanplant. Verder bestaat 
ook het bezwaar dat, vooral in den middag als de zon schijnt 
en slechts een zachte wind waait, de vochtigheidstoestand der 
lucht niet dezelfde is op sterk blootgestelde ruggen en bij het 
etablissement, dat in de vallei ligt. Wilde men dus alles precies 
weten, dan zoude men op een aantal punten in den aanplant 
vochtigheidsmeters moeten opstellen en geregeld aflezen, wat 
in de gewone praktijk op een land niet bij te houden is, vooral 
omdat men thermometeraflezingen van inlanders toch niet 
vertrouwen kan. Ook de opstelling van het instrument is van 
invloed op de aanwijzingen daarvan. 
Het moet staan beschut voor de zon en voor de weerkaatsing 
van den zonneschijn op sterk beschenen vlakken, zooals witte 
muren, en toch zoo open als het kan. Het best dus op een 
