— 70 - 
plankje tegen eene stijl van voor- of achtergalerij. Als het 
tegen den binnenmuur geplaatst wordt is er geen luchtspeling 
genoeg. 
Dit alles samengenomen maakte mij huiverig om het doen van 
waarnemingen met hygrometers op de koffielanden aan te raden 
maar nu ik meer en meer de grootte meen in te zien der wisse- 
lingen van het vochtgehalte der het lucht en den invloed daarvan 
op de aanplantingen, geloof ik toch, dat zaak is er toe over 
te gaan. Onze regenmeters zijn ook volstrekt geen precisie- 
instrumenten en laten uit het oogprent van nauwkeurigheid 
zelfs zeer veel te wenschen over, toch is men blij dat men 
ze heeft. 
En bestaan allerlei instrumenten van verschillende soort om 
het vochtgehalte der lucht te bepalen, die men in de leerboeken 
der natuurkunde beschreven vinden kan. De meest gebruikelijke 
zijn de haarhygrometers, die berusten op de eigenschap van 
haren om korter te worden naarmate zij uit de omgeving vocht 
opnemen en uit te rekken als zij droger worden. Gewoonlijk 
zijn zij zoo ingericht dat de verkorting en verlenging van het 
haar overgebracht wordt op eenen wijzer met eene schaal er 
achter, waarop men het vochtgehalte der lucht onmiddellijk 
aflezen kan. Die schaal wordt ingedeeld door vergelijking der 
standen van den wijzer met de aanwijzingen van een ander 
instrument. Ongelukkig is de elasticiteit van een haar op den 
duur aan verandering onderhevig en zijn die instrumenten dus 
alleen te gebruiken als men ze gedurig controleeren kan. Het- 
zelfde geldt van metaalthermometers, die nog al veel voor zelf- 
opteekenende toestellen gebruikt worden. 
Het meest aanbevelenswaarde toestel komt mij daarom voor 
te zijn de psychrometer van August, bestaande uit twee ther- 
mometers, naast elkaar op een standaard bevestigd. De bol 
van den eenen is bedekt met een dun lapje, dat steeds nat 
gehouden wordt. Die bol is dus omgeven door een laagje water. 
Hoe droger de lucht des te sneller verdampt dat water, des te 
meer warmte wordt daardoor onttrokken aan de natte ther- 
mometerbol en des te grooter wordt het verschil in de aan wij- 
