— 79 — 
zich binnen zekere grenzen weten te schikken of aan te passen 
aan hunne omgeving en het zoude dus niets verwonderlijks 
zijn als de wortels van een koffieboom, gegroeid op zandigen 
grond, een sterker wateropnemingsvermogen bezaten dan die 
van een op kleigrond gewassen boom. Gebleken is daarvan 
tot nog toe echter niets. 
Al is nu de algemeene uitkomst der ondervindingen in de 
laatste jaren dat men op Java de schaduwboomen niet geheel 
verwijderen of te hoog opsnoeien moet, het omgekeerde, te 
zware schaduw is niet minder verkeerd. Ik vernam van een 
land op bruinen kleigrond, waar in een gedeelte van eenzelfden, 
gelijkstaanden aanplant die gelijkmatig gebloeid had, de dadaps 
op de gewoon wijze gesnoeid waren en in een ander gedeelte 
niet. In het eerste was de koffie normaal rood en rijp gewor- 
den. In het andere waren vele bessen geel en groen gebleven, 
zonder dat er voor dit verschil een andere oorzaak te vinden 
was dan de zwaardere schaduw. 
