- 28 
Als boven reeds aan geduid werd, is het aantal bekende saponine-planten 
steeds stijgende 1). Onder deze treft men tal van soorten aan, die als 
bedwelmende middelen bij de vischvangst dienst doen, andere die ge- 
neeskrachtige eigenschappen bezitten — diuretica, expectorantia enz., — 
vele eindelijk, die als zeep gebezigd worden om het lichaam te reinigen 
of om kleeren enz. te wasschen. Door het gemakkelijk te constateeren 
schuimvormend vermogen trekken planten, die saponine bevatten, licht 
de aandacht. Echter kan volstrekt niet altijd het leveren van een sterk 
schuimend infuus, zelfs niet het gebruik als waschmiddel van eenig plan- 
tendeel, als bewijs gelden van het voorhanden zijn van een saponine, 
zooals in dit werk wederom uit eenige voorbeelden blijken zal. 
Zoo gemakkelijk de saponine-stoffen haar aanwezigheid doen vermoeden, 
zoo lastig is het, ze in zuiveren staat af te zonderen, ten gevolge van de 
omstandigheid, dat zij uit geen oplosmiddel tot kristallisatie te brengen 
zijn. Dit verklaart ook het feit, dat onder de zeer talrijke reeds gevonden 
saponinen slechts voor een gering aantal meer nauwkeurige gegevens 
vermeld worden; van de meeste zijn alleen de eigenschappen aangetoond, 
die de stof als saponine kenmerken. Desniettemin heeft men reeds voor 
jaren getracht, de meer uitvoerig bestudeerde saponinen chemisch onder één 
gezichtspunt te brengen : Door Flückiger 2) werd de hypothese uitge- 
sproken, dat de saponine-achtige lichamen tot één of meer homologe reeksen 
zouden terug te brengen zijn; Flückiger gaf voor zulk een reeks de al- 
gemeene formule Cn H 2 n-io Oig. Later hebben Kobert en Kruskal 3) 
voor een andere dergelijke reeks de samenstelling Cn n 2 n -8 Oio aan- 
gegeven. Inderdaad konden onderscheidene saponine-stoffen, op grond 
van door verschillende onderzoekers gevonden analyse-cijfers, onder een 
van deze beide algemeene formules gerangschikt worden, zij het ook som- 
tijds niet zonder voorbehoud, dewijl vaak de zuiverheid der geanaly- 
seerde stoffen niet vaststond, en, naar het schijnt, ook niet altijd voldoende 
rekening is gehouden met het watergehalte. 
Voor een der termen van de reeks Cn n 2 n -8 Oio, voor het neutrale 
saponine nl. uit den Qiiillaja-hast — Cn II 26 Oio — voerde Kobert 
den naam sapotoxine in, ter onderscheiding van het eveneens uit 
Quillaja-hast bereide doch onzuivere en pharmakologisch weinig werk- 
zame „saponine” van den handel. Dezelfde naam werd door Kruskal 
ook gegeven aan eenige andere saponinestoffen, die insgelijks de ver- 
houdingsformule C,, Il 2 è 0 ,o bleken te bezitten, zonder evenwel iden- 
tisch te zijn; ter nadere aanduiding werd dan gesproken van Quillaja- 
1) Uitvoerige opgaven dienaangaande vindt men Pharm. Centrhalle 1892, 
en voorts in Greshoff Yischvergiften II (deze Mededeelingen XXIX), 8. 
2) Arcb. d. Pharm. 1877, 532. 
3) Arb. d. pbarmakol. Instituts Dorpat YI (1891). 
