35 
Volgens een missive van den Luil.-Kolonel Nauta w. Resident der 
Westera/deeling van Borneo, overgenomen in de brochure van Prof 
De Vriese, bedroeg de uilvoer in 1856 alleen van Pontianak 10.550 
pikols Tengkawang-vet , in *1857 21.960 pikols en in de eerste helft 
van het jaar 1858, 2300 pikols. Voorts volgens Prof. De Vriese in 
het 2® semester 1858 en het eerste semester van 1859 niet minder 
dan 9935 pikols. Dit laatste vertegenwoordigde volgens genoemden 
Hoogleeraar eene waarde van f 232.595. 
De Heer Bakker deelt mede, dat in het jaar 1883 alleen uit de 
afdeeling Sanggau-Sekadau is uitgevoerd + 30.000 pikols paddi teng- 
kawang voor welker inkoop, volgens eene billijke berekening zeker 
een som van $ 100.000 is besteed. [^] 
De cultuur zelve zal naar mijne meening niet bezwaarlijk zijn. 
Even als op Borneo zoude men daarvoor velden kunnen gebruiken, 
die voor den aanplant van paddi hebben gediend en waar het wild- 
hout nog niet hoog is opgeschoten. De eerste 2 a 3 jaar zullen de 
jonge plantjes een i ge zorg vereischen in zooverre de grond om den boom 
moet worden schoon gehouden. Later zal ook dit niet meer noodig 
zijn en kan men de hoornen aan zich zelve overlaten. Ook de win- 
ning van het handelsproduct is zeer eenvoudig, gelijk wij boven hebben 
aangetoond en de inzameling der zaden kan door schudden der hoornen 
aanmerkelijk bespoedigd worden. 
Het is bekend dat alle Tengkawang die de Borneosche havens verlaat 
naar Singapore wordt uitgevoerd, gelijk dit ook met getah-perclia en de 
meeste overige hoschproducten het geval is én de Nederlandsch-Indische 
handel van dit product derhalve geen voordeel trekt. Van Singapore 
wordt het vet grootendeels naar Engeland uitgevoerd en aldaar ver- 
werkt, zoodat de Nederlandsche industrieel er het minste profijt van heeft. 
Volgens opgave van het Departement van Financiën bedroeg de 
t” Volgens welwillend verstrekte opgave van den Heer Directeur van het Departement 
van Financiën bedroeg in 1883 de totale uitvoer uit Pontianak 3.321.880 kilogrammen 
(paddi en vet te zamen genomen) en uit Pamangkat 208.586 kilogrammen paddi tengkawang. 
