31 
te laten, doch soms laat men ze er wel 3 maanden in. Een kortere 
termijn dan van 30 dagen is echter niet wenschelijk , omdat zij dan 
nog spoedig door de hoeboek wordt aangetast. Laat men de vrucht 
daarentegen langer in hel water, dan heelt dit wel tot resultaat 
een grootere vet winning, doch het verkregen vet is dan minder goed 
en mist de eigenaardige gele kleur, welke goed Tengkawangvet 
kenmerkt. 
Nadat de vruchten lang genoeg in het water hebben gelegen, wor- 
den ze er uitgehaald en de schillen met de hand er van verwijderd, 
of wel met een stuk hout er afgeslagen; het zaad splitst zich dan 
meesta in vieren en is sterk opgezwollen. Thans worden zij zorg- 
vuldig gedroogd en deze gedroogde en gesplitste zaadlobben worden 
dan paddi tengkawang genoemd. Is de paddi tengkawang met zorg 
gedroogd, dan kan men ze wel een jaar goedhouden. 
De hierboven beschreven behandeling van de vruchten, die men de 
natte bereiding zou kunnen noemen, wordt algemeen toegepast in 
het Kapoeas-gehied. 
Geheel anders echter behandelt men de vruchten elders , bijv. 
in Landak. De daar gebruikelijke bereiding, kan men de droge 
noemen. De vruchten worden daar volstrekt niet in het water gelegd, 
maar gedroogd, zelfs boven vuur. De op die wijze verkregen paddi 
tengkawang is, volgens hel algemeen gevoelen der inlanders, van 
veel minder waarde dan die, welke men langs den natten weg ver- 
krijgt en wordt spoedig door hoeboek aangetast. 
Deze gedroogde vethoudende zaadlobben «de paddi tengkawang*' die 
men zou kunnen noemen de coprah der tengkawang-planten vormt 
tegenwoordig het voornaamste handelsproduct. 
Vroegere jaren voerde men van Borneo's Westkust alleen het teng- 
kawang-rc^ uit, dat op vrij primitieve wijze uit deze paddi-tengka- 
wang werd bereid [^] waarbij een belangrijk percentage achterl)leef. 
Sedert 1878 is daarin verandering gekomen. De industrieel, overtuigd 
[‘] Men zie hierover het arlikcl van den Meer Bakker p, 27.3 vl^. 
