— 42 ~ 
arabica goede resultaten te verwachten. Takenten van deze 
variëteit vormen namelijk, zooals door den Heer Ottol ander 
reeds op het 3*^® Koffiecongres werd medegedeeld 1), takken, 
die flink zijwaarts in de hoogte groeien. Ik heb ook op Pan- 
tjoer talrijke zoodanige enten gezien, die echter volgens de 
methode van van Riemsdijk gemaakt waren. Deze hadden 
zich inderdaad zeer goed ontwikkeld, waren echter nog te 
jong, om daaromtrent een oordeel te veroorloven, of deze enten 
tegenover de topenten van de gewone Javakoffie of de Marago- 
gypekoffle op den duur onder zekere voorwaarden de voorkeur 
verdienen. 
Aangaande de andere variëteiten van Coffea arabica wil ik 
nog aanteekenen, dat ik te Buitenzorg ook met Mokkakoffie en 
Adenkoffie topenten gemaakt heb en dat deze zich tot nog toe 
even goed als de enten van de gewone Javakoffie ontwikkeld 
hebben. 
3. HYBRIDEN OP LIBERIAKOFFIE. 
Daar het enten van hybriden van Cofiea arabica en C. Liberica 
ook naar de methode van van Riemsdijk zeer goede resultaten 
geeft, is het twijfelachtig, of in dit geval aan de Bütin Schaap’sche 
methode de voorkeur te geven is. Wil men toppen of water- 
loten enten, om rechtop groeiende planten te verkrijgen, dan 
zijn zeker in de eerste plaats de kosten bij de keuze van de toe 
te passen methode in aanmerking te nemen. Hetzelfde geldt 
ook van de bij voorkeur door den Heer van Riemsdijk gemaakte 
takenten, die zoo dicht bij den grond geënt werden, dat de 
takken van de ent zich dicht boven den grond uitbreiden 
(vergel. fig. 2 op p. 8). Ook deze enten zijn door beide 
methoden even goed te verkrijgen. 
Daar zich nu echter de takenten van de hybriden in het algemeen 
bijzonder krachtig ontwikkelen, scheen het mij wel de moeite 
waard, zoodanige enten ook naar de methode van Bütin Schaap 
te maken en wel zoo, dat de takken zich op eene bepaalde 
1) Vergel. Koffie-Gids, 1900 p. 683. 
