IV. EENIGE AANWIJZINGEN VOOR HET ENTEN. 
1. KEUZE VAN DEN ONDERSTAM. 
Naargelang van het doel, dat men door het enten wil berei- 
ken, moet men natuurlijk ook bij de keuze van den onderstam 
te werk gaan. In ieder geval is het echter van het grootste 
belang, dat de boomen, die men voor het enten wil gebruiken, 
volkomen gezond en zoo krachtig mogelijk zijn; want van eene 
plant, die zelve slechts langzaam en zwak groeit, kan men ook 
niet verwachten, dat zij als onderstam aan het entrijs de 
voor eene krachtige ontwikkeling noodige voedingsstoffen zal 
toevoeren. Zoude men b. v. op de kweekbedden op overjarige 
bibit, waarvan de boven- en onderaardsche deelen elkaar het 
groeien beletten, willen enten, dan zouden ook de best aange- 
groeide enten onder deze ongunstige voorwaarden moeten lijden. 
Over het algemeen zal men dus ook zeker goed doen, eerst 
eenigen tijd na het overplanten in den open grond te enten, 
nadat de planten daar geheel zijn aangegroeid en een krachtig 
wortelstelsel hebben ontwikkeld. Op Kandangan is zelfs geble- 
ken, dat men met boomen, die reeds eene hoogte van 2—3 
voet hebben bereikt, de beste resultaten verkrijgt. 
Wil men nu vooral op aal tj esplekken eenen geregelden aan- 
plant van enten van Java- of Maragogypekoffie aanleggen, zoo 
doet men zeker goed, zich eerst daarvan te overtuigen, dat op 
deze plekken de Liberiakoffie zich goed ontwikkelt. Is dit niet 
het geval, dan zijn ook van enten geene betere resultaten te 
verwachten. Verder is het het doelmatigst, slechts op minstens 
2-jarige boomen te enten. Zijn de Liberiaboomen niet hooger 
dan 2 — 3 voet, dan wordt eenvoudig in den top geënt. Staan echter 
op de aaltjesplekken reeds oudere Liberiaboomen, dan kan men 
deze ook zeer goed voor het enten gebruiken, altlians wanneer 
