— 48 — 
opnemen en dus des te meer kans loopt te verleppen en te 
verdrogen, naar mate het minder water op het oogenhlik van 
het enten bevat. De hoeveelheid water, die in de voor entrijs 
te gebruiken takken aanwezig is, hangt nu echter eensdeels 
daarvan af, in welken toestand zich de boom, waarvan het ent- 
rijs genomen is, op het bedoelde oogenblik bevond en ander- 
deels ook daarvan, hoe de tak later is behandeld. 
Aangaande het eerste punt wil ik nu hier zonder mij al te 
zeer in de leerstellingen der plantenphysiologie te verdiepen, 
er op wijzen, dat ieder levend plantendeel, dat zich niet in 
volkomen met waterdamp verzadigde atmospheer bevindt, aan 
deze voortdurend eene meer of minder groote hoeveelheid wa- 
terdamp afgeeft. Deze hoeveelheid is natuurlijk des te grooter, 
hoe warmer en droger de lucht is; buitendien kan de verdam- 
ping natuurlijk ook door den wind zeer bevorderd worden. 
Aan den anderen kant wordt echter aan de bovenaardsche 
gedeelten van eene plant door de wortels voortdurend uit 
den grond water toegevoerd en wel des te meer, hoe meer 
waterhoudend deze is. Is nu het opgenomen waterquantum te 
gering, om dat door de bladeren afgescheiden te vervangen, 
dan moet de plant eindelijk verleppen. Maar ook voordat de 
bladeren slap naar beneden beginnen te hangen, kunnen zij 
meer of minder aan watergel)rek lijden. Om deze redenen zal 
men zeker goed doen in zeer droge tijden het enten te staken, 
voordat de bladeren beginnen slap te worden, wat immers bij 
de Javakoffie betrekkelijk zeldzaam het geval is. 
Verder zoude het om dezelfde redenen ondoelmatig zijn, op 
eenen warmen en drogen dag het entrijs ’s middags te doen 
verzamelen. Daarentegen zal het over het algemeen zeker het 
doelmatigst zijn, dit vroeg in den ochtend te doen; want het 
waterverlies der planten is meest gedurende de nacht het ge- 
ringst, zoodat in dezen tijd meer water wordt opgenomen, dan 
afgegeven, terwijl met het rijzen der zon weer het waterverlies 
door de bladeren grooter wordt, dan het door de wortels op- 
genomen waterquantum. 
Ten tweede moet het entrijs natuurlijk na het afsnijden on- 
