- 13 - 
afstand bij Coffea arabica meest aanzienlijk kleiner is, zooals 
men ook zonder mikroskoop gemakkelijk aan de kleursveran- 
deringen, die op verschillende plaatsen van den stam plaats 
hebben, kan herkennen. 
Opmerken wil ik nog, dat de kurkvorming met het ontstaan 
van het hout natuurlijk niets te doen heeft en dat het 
niet te rechtvaardigen is, wanneer men, zooals dit dikwijls ge- 
schiedt, slechts die gedeelten van eenen koffiestam houtachtig 
noemt, die door de kurkvorming eene bruine kleur hebben ver- 
kregen. Inderdaad kan men ook door het doorsnijden van eenigs- 
zins oude, maar nog geheel groene stamstukken gemakkelijk 
aantoonen, dat in deze reeds eene meer of minder aanzienlijke 
hoeveelheid van hout aanwezig is. 
Ten slotte wil ik in dit ka- 
pittel nog opmerken, dat men 
afwijkingen van de in het boven- 
staande beschreven oriënteering 
van hout- en schorscellen te 
zien krijgt, wanneer men een 
stamstuk daar onderzoekt, waar 
bladstelen en zijtakken er aan 
vastzitten of dicht onder of boven 
deze plaats, die gewoonlijk in eene 
richting aangezwollen is en knoop 
genoemd wordt, in tegenstelling 
met het tusschen twee knoopen 
gelegene gedeelte van den stam, 
het „internodium”, 
In deze knoopen wordt daar- 
door eene verandering in de 
ligging der hout- en schors- 
elementen veroorzaakt, dat strengen, die eveneens uit deze 
elementen bestaan en in de bladeren de zoogenoemde nervature 
vormen, door don bladsteel in den stam overgaan, waar zij eerst 
nog, zooals lig. 9, I doet zien, als geïsoleerde strengen zichtbaar 
Tig. 9. Dwarsche doorsneden door 
eene stengelknoop van Coffea liberi- 
ca op verschillende hoogte genomen. 
