~ 28 • 
V 
welk mengsel daarvan en welke hoeveelheid men in den grond 
moest brengen om de planten in staat te stellen tot de grootst moge- 
lijke productie, die hun organisme toelaat, indien in den grond 
brengen tevens hetzelfde was als in de plant brengen. Dat is nu 
geenszins het geval. Een gedeelte van het plantenvoedsel wordt 
door den budem vastgehouden en niet aan de planten afgegeven, 
een ander gaat door uitlooging of ontleding verloren. 
Daarop is de leer gestrand, die iiitging van de gedachte, dat men 
den grond slechts evenveel plantenvoedsel door bemesting terug te 
geven had, als in den oogst daaraan onttrokken werd, om te bereiken 
dat de vruchtbaarlieid van den grond onveranderd bleef. De onder- 
vinding heeft geleerd, dat men meer moet toevoeren. Hoeveel 
weten wij niet te berekenen. Wij streven er wel naar zoover te 
komen, maar vooralsnog is ons weten nog te onvolledig en bezitten 
wij geen afdoend middel om de vraag, met wat en hoeveel wij 
bemesten moeten, op eene andere wijze op te lossen als door doel- 
matig aangelegde proeven. 
In Europa worden bosschen in het geheel niet en boomgaarden 
meer bij uitzondering bemest. Er is echter eene cultuur, die in 
sommige opzichten wel met die der koffie kan vergeleken worden, 
namelijk die van den wijnstok. Wijngaarden, met name die in 
Champagne, worden zeer zwaar met stalmest bemest, de daarbij 
Gebruikte hoeveelheden zijn zoo groot, dat hun stikstof-, kali- en 
phosphorzuurgehalte vele malen overtreft wat de beste wijnoogst uit 
den bodem opnemen kan. Toch zouden de wijnbouwers niet zoo 
bemesten als de ondervinding hen het voordeel daarvan niet had 
doen kennen. Nu bestaat de bodem van Champagne uit arme kalk- 
steen en mergel, de mest verweert en oxy deert daarin zeer spoedig, 
zoodat het grootste gedeelte van de stikstof in den vorm van salpe- 
terzuur door het regenwater medegevoerd wordt. Kali en phosphor- 
zuur worden door den bodem beter vastgehouden maar toch niet 
geheel, want dan zoude het water der bronnen niet de wel geringe, 
maar toch duidelijk aantoonbare hoeveelheden daarvan kunnen bevat- 
ten, die men er steeds in vindt. 
Zooeven noemden wij eenige meststoffen op, die verschillende 
onderdeelen van he voedsel der planten bevatten. Zij dragen alle te 
