— ^9 — 
samen den naam van kunstmest, omdat zij meestal opzettelijk bereid 
worden, in tegenstelling met de van oudsher gebruikelijke stalmest. 
Deze laatste bevat de aschbestanddeelen der planten, die de dieren 
gegeten hebben, en daarenboven stikstof. Het is dus de compleete 
mest, waarvan de toepassing nimmer faalt, als de planten gebrek 
hebben aan een of meer voedselbestanddeelen, maar overigens onder 
gunstige voorwaarden verkeeren. Konde men nu altijd en overal 
genoeg daarvan krijgen, dan behoefde men niet verder te zoeken en 
was de bemestingskwestie voor de praktijk opgelost 
ISTu heeft de stalmest, die men op Java krijgen kan, eene andere 
samenstelling als die in Europa. Daar zijn de veestallen voorzien 
van gemetselde vloeren, bedekt met stroo, dat af en toe vernieuwd 
wordt. Door die inrichting gaat van de urine, die het rijkste 
bestanddeel van den mest uitmaakt, weinig of niets verloren. Op 
sommige koffielanden, waar men in de gelegenheid is eenen kleinen 
veestapel te houden — op vele, misschien wel de meeste, is het te 
moeilijk genoeg voeder te krijgen — heeft men stallen op die wijze 
ingericht met dichtgemetselde putten er bij, waarin de mest bewaard 
wordt tot de tijd daar is om ze naar de tuinen te brengen. Overi- 
gens is men genoodzaakt op te koopen wat in de dessa’s te krijgen is, 
te weten de vaste uitwerpselen van het vee, meest gemengd met aarde 
en allerlei blad- en andere afval. 
Gewone europeesche stalmest bevat gemiddeld (1): 75 pCt. vocht 
en 0,53 pCt. stikstof. 
Prinsen Geerligs vond in versche vaste uitwerpselen: (2) 
Paarden 70 pCt. vocht en 0.34 pCt. stikstof, 
Karbouwen 80 „ „ „ 0.26 „ „ 
Hoe arm de dessamest ook dikwijls moge zijn, op de landen, die 
dicht genoeg bij dessa’s liggen, wordt zij veel gebruikt en volgens de 
algemeene ondervinding met voordeel, vooral in tuinen op gronden, 
die reeds lang in cultuur zijn, al heeft niemand ook vergelijkende 
proeven genomen, die in staat stellen dat voordeel onder cijfers te 
brengen. 
(1) A Mayer Lelirbiich der Agriculinrcdiemie llle Aidl. IT hldz. 224, 
(2) Archief voor de Java Suikerindustrie I bldz. 173. 
