— 40 — 
hoogte te zijn, nu weder tot de open vragen behoort. Zie A, 
Maijer Landbouwk. Tijdschrift 1897 N®. 146. 
Om de werking van eene meststof na te gaan bestaat er voorshands 
geen andere weg dan het nemen van proeven op het veld, onder 
de voorwaarden der praktijk, op dezelfde soort grond en met de- 
zelfde plant bij welke men die meststof denkt toe te passen. 
Het zoude onwetenschappelijk zijn nu te willen vooruitloopen op 
de uitkomsten die deze en andere reeksen van proeven zullen ople- 
veren, maar het schijnt ons toch hier de plaats iets te zeggen om- 
trent bemesting met kalk, omdat daarover nog al gesproken wordt. 
In Europa heeft men de ondervinding opgedaan dat kalk en 
koolzure kalk in staat zijn in losse gronden binnen korten tijd 
veel stikstof en kali in door planten gemakkelijk opneembaren vorm 
over te voeren. Vandaar het gebruik van mergel (kruimelig of 
zanderig mengsel van koolzure kalk met klei en zand) ter bemesting. 
Door het mergelen wordt den bodem een slechts onbeduidende 
hoeveelheid plantenvoedsel toegevoerd. Mergelt of kalkt men lichte 
gronden, die slechts eene kleine reserve aan plantenvoedsel bevatten, 
dan ziet men die plotseling zeer vooruitgaan in vruchtbaarheid, 
maar de geringe reserve is spoedig opgebruikt en het land wordt 
geheel onvruchtbuar, als er niet zwaar bemest wordt om de schade 
weer in te halen. Vandaar dat de boeren zeggen, kalk maakt rijke 
ouders en arme kinderen. 
Kalk heeft verder het vermogen vele kleigronden minder plak- 
kerig en meer doorlatende te makende, omdat de fijne kleideeltjes 
daardoor tot vlokken of klompjes vereenigd worden, waar zich het 
water beter tusschendoor kan bewegen. Er zijn daarmede b.v. in 
Groningen opmerkenswaarde uitkomsten verkregen, maar al gelukt 
het dikwijls, soms blijft de werking uit. De uitputtende werking 
der kalk op lichte armere gronden is in het europeesch klimaat bij 
de rijkere klei minder te vreezen. 
Hoe staat het nu hiermede op Java. Eenmaal hebben we in een 
tuin van het proefstation te Pasoeroean eene proef genomen met kalk- 
bemesting op zeer zware klei (Mededeelingen Ko. 26). Wij ge- 
bruikten 8 pikol ongebluschte kalk per bouw. Van eenige uitwer- 
king was niets te bespeuren en de opbrengst was gelijk aan die 
