- 41 
van het controle- vak, dat geheel op dezelfde wijze behandeld was, 
maar niet met kalk bemest. Had de kalk stikstof in opneembaren 
vorm overgevoerd, dan hadden wij ongetwijfeld meer riet gekregen, 
want het suikerriet is op dien grond zeer dankbaar voor stikstof- 
bemesting. 
Daarmede is natuurlijk voor de koffiegronden nog niets bewezen 
en wij voeren dit voorbeeld alleen aan om te toonen dat kalk in 
Indië niet altijd een losmakenden invloed op den bodem heeft. 
Maar wij houden het voor zeer mogelijk dat kalkbemesting op los- 
seren grond dan de zooeven genoemde sterk verweeringsbevorderend 
en stikstof- en kali oplosbaarmakend werkt, sterker en sneller nog 
dan in Europa, omdat de temperatuur van den bodem hier zooveel 
hooger is. 
Door de regens zoude dan een groot gedeelte van die stikstof en 
kali kunnen weggevoerd worden. Is dat het geval, dan merkt men 
daar in den eersten tijd niets van, omdat men dan juist in overvloed 
leeft, pas later zoude men gewaar worden dat men een gedeelte 
van het kapitaal in den bodem onnut verspild had tot schade voor 
later. Wij zijn daarom huiverig min of meer zware kalk bemes- 
tingen op koffielanden aan te bevelen, voor en aleer wij er meer 
van weten. De hoeveelheid kalk, die de gronden bevatten is dik- 
wijls in percenten uitgedrukt gering, maar kan daarom toch over 
en over voldoende zijn om de planten te geven wat zij behoeven. 
In onze proeftuinen hebben wij een vak met gipsbemesting opge- 
nomen. Gips is een betrekkelijk gemakkelijk oplosbaar zout; heb- 
ben de gronden werkelijk gebrek aan kalk als plantenvoedings- 
stof, dan zal dit moeten blijken bij die proeven. 
De bovenlaag van onze gronden bevat echter geen koolzure kalk. 
Behalve uit analyses blijkt dat uit de tallooze plekken waar men de 
bekende ijzerroeststroompjes voor den dag ziet komen. Door de 
inwerking der organische stoffen van den bodem worden minerale 
bestanddeelen in oplossing gebracht, ijzeroxyde wordt gereduceerd 
tot ijzeroxydule, dat met zwakke organische zuren verbonden in 
oplossing gaat. Bevat een grond fijn verdeelde koolzure kalk, dan 
wordt daardoor het ijzeroxydule onmiddellijk neergeslagen en de in 
den bodem aanwezige zuurstof oxydeort het weder tot ijzeroxyde. 
