— 44 — 
bindingen omgezet worden en daarin tijdelijk bewaard zijn. Die 
planten worden in den laten herfst ondergeploegd, gedurende den 
winter beginnen zij langzaam te verweeren en in het volgende voor- 
jaar vlugger. Daardoor wordt de stikstof weder in gemakkelijk op- 
losbare verbindingen overgevoerd, maar dan is de akker bezet met 
een nieuw gewas, dat van die stikstof profiteeren kan. Het geldt 
hier dus alleen stikstof bewaring, niet vermeerdering van het stik- 
stofkapitaal door overvoering van de vrije stikstof uit de lucht in 
verbindingen, en alle snelgroeiende planten zooals b. v. spurrie, die 
niet tot de familie der vlinderbloemigen behoort zijn daarvoor te 
gebruiken. Hierboven is er reeds op gewezen, dat het onkruid in 
een koffietuin op deze wijze nuttig zijn kan. 
Maar dan heeft men verder ontdekt dat de planten die tot de 
familie der vlinderbloemigen behooren, onder den invloed van een 
zekere bacterie, die in hunne wortels dringt, aan hunne wortels 
knolletjes krijgen, waarin zich eiwitverbindingen ophoopen. De 
voor de vorming daarvan benoodigde stikstof is niet afkomstig van 
de plant of uit den bodem, maar uit de lucht. Plant men eene 
erwt in een pot met aarde van bekend stikstofgehalte en bepaalt 
men later de stikstof in de daaruit gegroeide plant en de aarde 
in den pot, dan vindt men eene aanmerkelijke vermeerdering van 
het stikstof kapitaal als de bewuste bacteriën voorhanden en wor- 
tels met knolletjes bezet waren. Zonder de bacteriën geen knolletjes 
en geen vermeerdering der gebonden stikstof. 
Men benut deze eigenschap om losse zandgronden, die zeer arm 
zijn aan stikstof houdenden humus, te verrijken, door daarop lupinen te 
planten, die ondergeploegd worden en bij hunne verweering in den 
bodem stikstof houdende organische stoffen vormen. Op gronden 
die reeds stikstof bevatten, schijnt het voordeel niet zoo groot te 
zijn, de vlinderbloemige gewassen maken daar minder knolletjes, 
en voeden zich evenals andere planten met de reeds in verbinding 
aanwezigen stikstof. 
De dadap Erythrina lithospenna^ behoort tot de vlinderbloemige 
planten en de wortels daarvan vindt men op vele plaatsen dicht 
bezet met knolletjes. 
De stikstof daarin komt mettertijd aan de koffie ten goede, want 
