— 51 
steiltakkige, zoogenaamde koppi-lakki, waarvan de primaire takken 
niet horizontaal van den stam afstaan, maar schuin naar boven. 
Bij de Liberia is de veranderlijkheid veel grooter. Men ziet 
boomen met breede groote bladeren, soms meer puntig soms meer 
ovaal; andere met kleine soms niet veel grooter dan van Javakoffie, 
dikwijls in het midden wat gevouwen en puntig eindigend; er zijn 
er ook die meer smalle en lancetvormige bladeren hebben. Niet 
minder groot is het verschil in de takken. Bij sommige boomen 
blijven zij dun en hangen dan dikwyls naar beneden als de takken 
van een treurwilg, maar zijn daarbij soms tevens broos, zoodat zij 
reeds door den wind breken of zelfs als er een marder (loewak) 
in klimt. Andere boomen hebben zware stevige takken, die in een 
rechten hoek van den stam afstaan en bij weder andere zijn zij 
schuin naar boven gericht. Ook de bessen en de boonen daarin 
wisselen sterk af in vorm, grootte en in gewichtsverhouding. By 
de Javakoffie kan men rekenen dat 5 tot pikol roode bes een 
pikol marktkoffie leveren, zelden is er meer noodig. Yoor liberia 
zijn haast geen cijfers op te geven want het loopt uiteen van 8 
tot 15 pikol roode bes voor een pikol marktkoffie of mogelyksoms 
nog verder. Ook de vatbaarheid voor bladziekte en de gevoelig- 
heid voor droogte zyn soms zeer ongelijk bij de verschillende Libe- 
ria boomen naast elkaar staande in denzelfden tuin. 
Wij hebben tot nog toe niet vernomen, dat door proeven uitge- 
maakt is, in hoeverre alle deze spelingen erfelijk blijken te zijn bij 
het uitzaaien. Wel is bevonden, dat de Liberiakoffie in het alge- 
meen, voortgeplant uit op Java gewonnen zaad, langzamerhand bes- 
sen krijgt die zachter zijn dan die van de allereerst ingevoerde 
plantjes en kleiner, vooral meer roude boonen bevatten. Dat is 
gebleken hier in den Cultuurtuin en vooral op een land in Midden- 
Java, waar de Liberia afstamt van een gedeelte derzelfde bezending 
waaruit de aanplant in den Cultuurtuin verkregen is. Daar is 
vooral opvallend geweest de verandering bij den overgang van de 
tweede tot de derde generatie De vierde en vijfde zijn ongeveer 
geworden als de derde. Die weekere bessen rijpen spoediger en laten 
zich beter pulpen. 
Wij hebben omtrent de keuze van de koffie, die wij als zaad 
