- 54 - 
zelden minder als het Javakoffie, en 6 tot 9 duim als het Liberia 
is. De boonen worden met den vinger in den grond gedrukt zoodat 
zij vastliggen en dan bestrooid met fijn gemaakte aarde totdat zij 
even bedekt zijn. Het doet er niet toe of de platte of de bolle zijde 
boven ligt. 
Dit uitleggen geschiedt voor Javakoffie tusschen half Maart en 
half Mei; alleen op een enkel hooggelegen land, waar men gaarne 
inboet met vrij groote plantjes, werd het reeds in December gedaan. 
Liberia wordt meest* in December en Januari uitgelegd. 
In die maanden regent het dikwijls zwaar en daarom beleggen vele 
planters de bedden met alang-alang of soortgelijk materiaal om te 
verhoeden dat de boontjes door den drup van de schermen van 
hunne plaats geraken. Na de kieming neemt men die bedekking 
weg. Op een land worden de schermen van kadjang gemaakt, en 
zoo gesteld dat de regendroppels niet op de beddingen vallen kun- 
nen. Dit schijnt wel aan te bevelen, vooral daar waar de bodem 
neiging heeft drassig te worden, wat nadeelig is voor de jonge 
plantjes. 
Na veertig dagen komt de Javakoffie op, er ontstaat een stengeltje 
van een paar duim lengte, dat aan zijn boveneinde de zaadlobben 
draagt nog omgeven door de hoornschil. In dien toestand heeten de 
jonge plantjes soldaatjes. Eenige dagen later ontplooien zich de 
zaadlobben en de hoornschil valt af, daarna noemt men ze kepalans. 
Bij het verspenen worden de kepalans opgewipt door er een stuk 
bamboe of ander werktuig onder te steken, zorgvuldig opgenomen 
en nagezien. Die gebrekkig ontwikkeld zijn, kromme penwortels 
hebben of bonte bladeren (blorok), worden weggeworpen. Van de 
goed bevonden kort men den penwortel in, liefst met een scherp mes 
om het stompje niet te kneuzen, en plant ze weer uitfiX^offiXb 
duim rijnl. uiteen in gaatjes met een pootstok gemaakt. Dat is als 
het Javaplantjes zijn, Liberia wordt gewoonlijk wat ruimer, 8x8 
of 9x9 duim uit elkaar gezet. 
Het verspenen heeft tegen dat de ontwikkeling der planten er 
door vertraagd wordt, omdat zij weder opnieuw moeten aanslaan; 
het moet zorgvuldig gedaan worden, dus in dagloon en niet op taak, 
en eischt veel toezicht. Aan den anderen kant spaart men ruimte 
