— 55 — 
op de beddingen, omdat de gebrekkige plantjes dan geen plaats» 
ruimte onnut innemen, en bijzonder is het aan te bevelen als men 
met poeterans plant, want dan heeft men later geen gelegenheid 
om planten met kromme penwortels uit te schieten. Dit laatste 
komt er bij Liberia nog meer op aan dan bij Java. Waarom er 
vooral bij de eerste soort zooveel wortels krom groeien, weet niemand 
te verklaren, maar dat zulke boomen achter blijven in hunne ontwik- 
keling is een feit. Wij hebben zelf waargenomen, dat er in een 
overigens prachtig staande Liberiatuin een zeker aantal boomen 
stonden, die erg achterlijk waren of afstierven. Bij het uittrekken 
bleek van bijna alle deze de pen wortel in een haak gebogen. Ook 
bij de Java vindt men bij het zoeken naar aaltjesziekte, als men 
kwijnende boompjes uittrekt om ze te onderzoeken, nog al veel 
kromme penwortels. 
In den beginne worden de schermen boven de kweekbedden zoo 
dicht gemaakt, dat er niet veel zon doorheen kan komen. Naar- 
mate de plantjes grooter worden, vermindert men de bedekking 
gaandeweg, totdat er tegen den tijd van het planten weinig of niets 
meer van over is. 
Op een land zijn de schermen afgeschaft. Er zijn daar twee 
stukken grond, die om en om het eene en het andere jaar gebruikt 
worden om beddingen te maken. Voor bescherming tegen de zon 
dienen dadaps solo op 6 X ^ ^oet geplant, deze zijn gegroeid uit 
staken, die indertijd de schermen droegen. Nu snoeit men ze 
op als de bedekking dunner moet worden. 
Zoo iets kan men natuurlijk alleen doen als men de beddingen 
altijd op dezelfde plaats maakt. In den regel wordt dat niet gedaan 
uit vrees voor ziekten, ongedierte, enz. 
Op een ander, hooggelegen, land worden de beddingen in het 
geheel niet bedekt. Men vindt trouwens als regel ijler schermen, 
naarmate men op hooger gelegen landen komt, waar het aantal 
uren zonneschijn per jaar ook kleiner is. Het komt ons echter 
gevaarlijk voor daar al te veel op te rekenen, want op het eiland 
Ilawaai, waar men tegenwoordig de koffiecultuur tracht uit te 
breiden, zagen wij op eene hoogte van ongeveer 2500 voet, onbe- 
dekte beddingen met plantjes, die door de zon verschroeid waren. 
