— 57 — 
Planten, 
Er zijn in de koffie twee plantwijzen in gebruik; de jonge 
planten worden met en zonder de de wortels omgevende aardkluit 
van de beddingen genomen. In het eerste geval worden zij poeterans, 
in het tweede tjaboetans genoemd. 
Om poeterans te maken wordt de grond der beddingen, als die 
los en zandig is, met den voet om de planten heen vastgetrapt, en 
daarna met een mes een cylindervormige aardkluit uitgestoken met 
pe plant in het midden. Die cylinders zijn 4V2 — ^ duim dik 
en 8 — 10 duim lang, al naar gelang van de ontwikkeling van het 
wortelstelsel. Is de grond van nature los, zoodat er gevaar bestaat 
dat de kluit bij het uitnemen en overbrengen naar den tuin uit- 
eenvalt, dan wordt die met bladeren omwikkeld en vastgebonden. 
Op eene onderneming in Midden-Java plant men op de beddingen 
in van bamboe gevlochten mandjes, 8 c. M. wijd en 25 c. M. hoog. 
Deze worden met de jonge plant er in opgenomen, naar de tuinen 
gebracht en zoo geplant, daarbij rekent men, dat de bamboe vergaan 
is tegen den tijd, dat die de uitbreiding van het wortelnet zoude 
belemmeren. Ook zagen wij op een ander perceel poeterijzers, dat 
wil zeggen halfcylindervormig gebogen stukken plaatijzer. Twee 
daarvan vormen te samen eene koker van 4 duimen rijnl. in door- 
snede en 9 duim lang. Zij worden in den grond gestoken, zoo, dat 
zij de plantjes met kluit omvatten, vastgebonden, opgenomen en met 
kluit en plant er in naar den tuin gebracht. 
Voor het planten worden de buiten den kluit uitstekende wortels, 
vooral de penwortel, als die reeds zoo lang is, met een scherp mes 
afgesneden, om te verhoeden dat zij krom in den grond komen. 
Bij het planten met tjaboetans worden de jonge boompjes uit de 
bedding opgewipt door middel van een of ander werktuig. De 
aarde, die aan het wortelstelsel hangt, wordt er afgeschud of af- 
gewasschen en dit nagezien om alle planten, die kromme of slecht 
ontwikkelde wortels hebben te verwijderen. De goed bevondene 
gaan in manden naar de tuinen. 
Bijna overal worden in den oostmousson cenige maanden voor 
