— 22 — 
vocht onttrokken, al blijft het allerbovenste laagje ook in vele ge- 
vallen ook waterhoudender. 
Aan den anderen kant biedt een bewerkte grond in den natten 
tijd een grooter verdampingsoppervlak, zoodat die tusschen de 
buien in meer overtollig water verdampen kan. Het meeste wordt 
wel door wegsijpelen door den bodem verwijderd, maar de verdam- 
ping aan de oppervlakte kan toch vooral voor de bovenlagen van 
beteekenis zijn en gaat verliezen aan oplosbaar plan tenvoedsel tegen. 
De grondbewerkingen hebben dus niet alleen ten doel het voedsel 
in den grond opneembaar te maken, maar ook uitersten in het 
vochtgehalte tegen te gaan. 
Dan is er nog een punt dat in deze van belang is. Op som- 
mige gronden vormt zich namelijk door den regen eene gesloten 
korst, op andere weinig of niet, vooral zandige vertonnen het ver- 
schijnsel strek. Als men dit zand onder het vergrootglas beziet, doet 
het zich slechts gedeeltelijk voor als afgeronde klompjes, maar het 
heeft dikwijls meer weg van glassplinters met min of meer plalte 
vlakken. Als het hard regent op den kalen grond drijven die zand- 
deeltjes een oogenblik heen en weer in de juist gevallen druppels 
eer die tijd gehad hebben te verzinken, daardoor krijgen zij gele- 
genheid zich met hunne platte kanten tegen elkander te schikken. 
Het gevolg is dat er aan de oppervlakte van den bodem eene laag 
ontslaat, waar het zand dichter in elkaar zit en waar tusschen de 
zanddeeltjes veel minder ruimte overblijft. Men denke maar aan 
het verschil tusschen eenen hoop netjes gestapelde baksteenen of 
dooreen op elkaar gegooide. Zulk een dichtere laag of korst sluit 
den onderliggenden bodem in sterke mate af van de lucht en is, 
zooals de ondervinding leert, zeer schadelijk voor de planten. Op 
sommige gronden schijnt dat zich dichter aaneensluiten niet alleen 
in het bovenste laagje plaats te grijpen, maar, zij het dan misschien 
in mindere mate, ook dieper. Dit is ons ten minste in de gedachte 
gekomen als mogelijke reden van de herhaalde diepe grondbewerkingen 
die op vele landen, vooral aan de zuidhelling van den Kloet, toegepast 
worden. Wij zagen op een dier perceelen een stuk van eenen tuin 
dat bestemd was om plaats te maken voor uitbreiding van een kam- 
pong en dat daarom in het laatste jaar niet meer bewerkt was. Het 
