— 20 — 
bij al de verscheidenheid van werkwijzen toch wel eenige punten zijn 
waaromtrent men het algemeen vrijwel eens is. 
Zoo wordt op vele landen in tuinen, die oud genoeg zijn om vrucht 
te dragen, nooit meer met vork of patjol aan den grond geraakt en 
het onkruid alleen weggeschoffeld met de arit ; maar in versch ge- 
plante tuinen bewerkt men den grond altijd om de jonge planten heen, 
afgezien misschien van enkele plekken op zeer steile hellingen, waar 
alles wat men losmaakt bij den eersten regen naar beneden spoelt. 
Meestal wordt eene maand na het planten in een kring om de jonge 
plant heen gepatjold, twee maanden daarna wieder in wijderen kring 
en een paar maanden daarna nog eens in weder wijderen. Anderen 
geven de voorkeur aan meer of minder diepe behakkingen van de 
geheele oppervlakte van den grond. De meesten herbalen die be- 
werkingen nog een paar maal in het tweede, soms nog in het derde 
jaar. De intensiefste werkwijze vonden wij in gebruik op een land 
in Midden- Java, waar in het eerste halfjaar de geheele oppervlakte 
elke maand gepatjold wordt, in het tweede halfjaar, dus in den oost- 
moesson, om de zes weken, in het derde om de twee maanden en 
later elke drie of vier maanden buiten de takken der boomen. De 
minst intensieve op een perceel op het Malangsche Zuider-gebergte, 
Daar bewerkt men eene maand na het planten de geheele opper- 
vlakte met den patjol en herhaalt dit in het eerste jaar nog een 
tot tweemaal, later wordt de grond alleen vrijgehouden van onkruid 
door schoffelen met de arit. Op de zandige gronden van den Kloet 
maken sommigen ringgoten tot IJ voet diep om de jonge boomen 
heen, of goten tusschen de rijen, die langer of korter tijd open blijven 
liggen, van zelf toespoelen in den regentijd, of gebruikt worden om 
vuil en bladafval in te begraven. 
Hoewel de werkwijzen van land tot land verschillen, zijn er toch 
wel enkele algemeene gezichtspunten te vinden, de uitzonderingen 
moet men dan maar beschouwen als dienende om den regel te be- 
vestigen. In jonge tuinen wordt des te meer en des te dieper ge- 
werkt naar mate de bodem losser en ook naar mate die langer in 
cultuur is, zooals b. v. in Midden Java waar op dezelfde plek mis- 
schien voor de vierde maal koffie geplant wordt, op gronden waar 
afwisselend met koffie ook indigo, tabak of zelfs natte rijst verbouwd 
