~ 17 — 
bier op Java aan de koffiewortels een schimmel vindt, die daarmede 
vergroeid is, en toch blijkbaar die wortels geen schade doet. In 
Europa zijn dergeljjke schimmels gevonden aan de wortels van 
eiken en beuken. Deze bleken daarmede te leven in symbiose, dat 
wil zeggen eene soort van commensalenverhouding, waarbij de 
wortel en de schimmel elkaar wederkeerig diensten bewijzen. De 
schimmel kan uit de organische stoffen in den bodem verbindingen 
opnemen, die de wortel van den beuk zelf niet verwerken kan. In het 
celweefsel van den schimmel worden die dan omgezet tot andere, die 
wel voedsel zijn voor den beukenwortel. Deze levert weder andere 
stoffen aan den schimmel, waarschijnlijk zulke die alleen in blad- 
groenhoudende cellen, welke de schimmel mist, gevormd worden. 
In Europa is gebleken, dat eiken en beuken krachtiger groeien 
als die schimmels aan hunne wortels aanwezig zijn. Of dat met 
de koffie alhier ook zoo is, moet nog nader onderzocht worden, 
maar het is wel waarschijnlijk, al weten wij nog niet wat er in het 
schimmelweefsel aan de wortels eigenlijk gebeurt. 
Het is dus wel mogelijk, dat de koffiewortels zich langs dezen 
omweg, door middel van den met hen samenlevenden schimmel 
voeden met bestanddeelen van den humus, maar direct kunnen zij 
het niet, 
Phosphorzuur, zwavelzuur, kalk, magnesia en kali zijn aanwezig 
in de gesteenten waaruit de bouwgrond ontstaan is en bij de ver- 
weering daarvan worden zij omgezet in verbindingen, die door de 
koffiewortels kunnen opgenomen worden. Yoor zoover deze stoffen 
reeds te voren opgenomen waren in vroegeren plantengroei, zijn zij 
te vinden in de overblijfselen daarvan of, nadat die verweerd zijn, 
gebonden aan de klei in den bodem. 
Phosphorzuur wordt door het doorzijgende regenwater zeer weinig, 
kali weinig, magnesia, kalk en zwavelzuur iets gemakkelijker mede- 
gevoerd, de stikstof in den vorm van ammonia slechts in beperkte 
mate, doch als salpeter- en salpeterigzuur zeer gemakkelijk. 
Deze laatste kunnen dus door de wortels om zoo te zeggen opge- 
dronken worden, opgelost in het water in den bodem, kalk misschien 
ook, althans voor een gedeelte, maar kali en phosphorzuur schijnen 
in hoofdzaak alleen opgenomen te worden door onmiddellijke aanra- 
Hed PI XXIV, 2 
