12 — 
Wat de temperatuur aangaat, kan de Javakoffie groeien op elke 
hoogte van het strand tot aan de grens der nachtvorsten op de 
bergen. In het begin dezer eeuw kwam de meeste koffie uit de 
buurt van Meester Cornelis, in de Ommelanden van Batavia, echter 
niet uit geregelde tuinen, maar het was zoogenaamde paggerkoffie 
van de inlandsche erven. Heden ten dage staan er nog goed dra- 
gende koffietuinen dicht bij zee te Poeger aan de zuidkust. Maar 
in den regel vindt men, enkele uitzonderingen op erven enz. daar- 
gelaten, in de lagere streken geen krachtige boomen, het is er te heet 
en in den oostmoesson meestal te droog. Poeger ligt weliswaar 
aan zee, maar aan de zuidkust, en deze is over het geheel zooveel 
koeler dan de noordkust, dat men bij de hoogten boven zee aan 
die zyde wel 500 tot 600 voet mag optellen om vergelijkingen te 
maken met plaatsen ten noorden der bergen, en dan regent het in 
het Djembersche, waar Poeger toe behoort, af en toe in den oostmoes- 
son. Maar dit laatste is op zich zelf niet voldoende, want te Buiten- 
zorg in den cultuurtuin op ongeveer 700 voet houdt de Javakoffie 
maar even het leven, hoewel die goed beschaduwd staat en zel- 
den of ooit last heeft van de droogte. 
Aan den voet van den Kloet vindt men nog goede tuinen op 
600 voet, maar plaatselijke uitzonderingen daargelaten, kan men 
ongeveer 1200 voet als de geringste hoogte boven zee beschouwen, 
waar Javakoffie goed gedijt. Het gunstigst is eene ligging op 2- 
4000 voet. Hoogerop stellen de nachtvorsten eene niet overschrijd- 
bare grens en waar men ten gevolge van den vorm der berghellingen 
plaatselijk last daarvan heeft, zooals op het Idjen plateau, is het 
gebeurd dat een aanplant op 3500 voet hoogte dood vroor, maar 
meestal kan men tot 5000 voet gaan, als de regenval niet te groot 
is, zoodat de vruchtzetting te dikwijls verhinderd wordt. 
Liberiakoffie gedijt goed van het strand af, overal waar het vol- 
doende regent, tot op eene nog niet nauwkeurig op te geven hoogte. 
Wij zagen goed dragende aanplantingen op 3000 voet. 
