— 11 
regenval in de kentering en den oostmoesson. Boven 3000 voet 
zijn de bergen veelal eiken middag of avond in wolken gehuld en 
op die hoogte wordt de bodem om zoo te zeggen nooit droog, maar 
in de lagere streken valt de regen in dien tijd meestal in plaatselijke 
buien en daarop hebben betrekkelijk onbeduidende berg-of heuvel- 
ruggen in verband met de windrichting dikwijls een beslissenden 
invloed. Yan twee naast elkaar gelegen landen heeft het cene soms 
dubbel zooveel regendagen als het andere. 
Daarmede is niet bedoeld, dat de groote bergmassa’s niet een 
nog duidelijker sprekend verschil teweeg brengen. Aan de helling 
waar de heerschende wind tegenopwaait valt meer regen. Zoo is 
het aan de Loemadjangsche zijde van den Smeroe in den oost- 
moesson dikwyls even regenachtig als in den westmoesson, terwyl 
er aan den Malangschen kant bijna niets valt. Aan de zuidzijde 
van Java krijgt men in de meeste jaren meer buien dan aan de 
noordzijde. Maar al is dit in het algemeen zoo, de plaatselijke 
gesteldheid kan toch eenen nog sterkeren invloed hebben, getuige 
het bekende klimaat van Buitenzorg, en het verschil is op andere 
bergen niet zoo groot als op den Smeroe. 
Een verschynsel dat men gaarne ziet, is dauw in den drogentijd. De 
hoeveelheid water, die daardoor den bodem toegevoerd wordt, is niet 
van beteekenis; nauwelijks wordt het bovenlaagje van den grond even 
bevochtigd, ook door den zwaarsten dauw, en eer dat water tot de 
wortels doordringen kan, heeft de zon het weder doen verdampen. 
Om dauw mogelijk te maken moeten echter twee voorwaarden 
vervuld zyn: met waterdamp verzadigde lucht en windstilte. Is 
dat het geval, dan wordt aan de bladeren geen water onttrokken 
door verdamping. Heeft het dus gedauwd, dan blijkt daaruit dat 
de boomen eenige uren tijd gehad hebben om het watergehalte 
hunner bovenaardsche deelen weder aan te vullen. Blijft het ’s nachts 
waaien, dan staat de wateronttrekking door verdamping nooit stil, 
en gebeurt dit op een tijd dat de grond betrekkelijk droog is, dan 
kunnen de wortels niet genoeg toevoeren om dien watervoorraad 
aangevuld te houden. Heeft de boom watergebrek, dan wordt de 
assimilatie gestoord of verhinderd. Eenige uren waarin de verdam- 
ping stilstaat zijn dus van veel waarde voor diens gezondheid. 
