— 7 
geheele massa is indertijd vurig vloeibaar geweest Koelt zulk een 
smeltvloed snel af, dan stolt die tot eene massa, veel overeenkomst 
hebbende met flesschenglas, waarin zich geen kristallen vertonnen. 
Gaat de afkoeling langzaam, zooals noodzakelijk het geval moet wezen 
als de hoeveelheid groot is, dan ontmengt in den regel de lava voor 
het stollen. Een gedeelte vereenigt zich tot kristallen van verschil- 
lende mineralen, die zich in vasten toestand uit de nog vloeibare of 
weeke brij afscheiden, en het overige stolt daarna tot een glasvloed, die 
de kristallen insluit. Soms wordt alles, of zoo goed als alles, tot kristallen. 
De verschillende kristallijne mineralen en de glazige grond- 
massa hebben niet dezelfde chemische samenstelling en de 
betrekkelijke hoeveelheden van ieder dier bestanddeelen in de 
afgekoelde lava hangt niet alleen af van de chemische samenstel- 
ling der massa, maar ook van de snelheid en gelijkmatigheid der 
afkoeling en waarschijnlijk ook van den druk waaronder die plaats 
greep. Een zelfde lavastroom kan zich dus op verschillende plaatsen 
zeer verschillend voordoen. Aan de oppervlakte zal die b. v. 
meestal glasachtiger zijn dan in de diepte. Is de vloeibare massa 
schuimig geweest door ingesloten gasbellen, die voor het stollen 
niet den tijd hebben gehad om te ontwijken dan wordt zij puimsteen. 
Door de afkoeling, die uitstroomende lava ondergaat, in aanraking 
met de lucht en den grond waarover de vloed zich beweegt, ver- 
andert een deel in vaste of nog halfweeke brokken, die door den 
achterop dringenden stroom voortgeschoven worden. Is later alles 
tot rust gekomen, dan ziet zulk eene brokkenmassa er geheel anders 
uit, dan de in rust langzaam bekoelde gedeelten. 
Behalve vloeibare lava worden ook door de kraters veel asch en 
steenen uitgeworpen. Deze zijn oorspronkelijk ook wel gesmolten 
geweest en gestold, want zij bestaan uit dezelfde gesteenten waarin 
de lava bij bekoeling overgaat, maar door de uitbarsting zijn zij 
mechanisch verdeeld, van groote blokken tot fijn stof toe. 
Zoo kunnen verschillende vulkanische terreinen, al ontstonden zij 
ook alleen uit andesiet en basalt, die in chemische samenstelling 
hunner massa elkander nabij komen, reeds kort na hunne vorming 
een gelieel ander karakter vertonnen, van massieve steenmassa’s tot 
fijn zand toe. Daarbij blijft het echter niet. Onder den invloed 
