Waarnemingen en beschouwingen, naar aanleiding 
van eene reis in de koffie. 
Schrijver dezes is in de gelegenheid geweest een aantal koffie- 
ondernemingen in Midden- Java en den Oosthoek te bezoeken in 
de maanden Mei tot October van het vorige jaar. Het doel dezer 
reis was het aanleggen van proeftuinen voor bemestingsproeven 
en verder om op de hoogte te komen van de koffiecultuur in het 
algemeen. Daarbij waren wij in de gelegenheid veel te zien en 
ook veel te hooren, en naar aanleiding daarvan hebben wij de eer 
den lezer eene reeks waarnemingen en beschouwingen aan te bieden, 
zonder ons echter aan de illusie over te geven, dat wij nu reeds 
van alles op de hoogte zijn. Uit de volgende bladzijden zal men 
naar onze meening eer tot besluit komen dat de wetenschap vooral 
in staat stelt in te zien hoeveel er is dat wij nog niet weten, en 
daarenboven welke diepgaande verschillen er bestaan tusschen de 
omstandigheden op verschillende landen. 
Buitenzorg^ Februari 1898. 
Dk. J. G. Kramers, 
Chef der IX^ Afdeeling van Lands Plantentuin. 
