— 64 — 
vierde jaar de Liberia en boet daarvoor Java in. Groeit de Liberia 
goed, dan verstikt die van zelf de Java na eenige jaren, maar voor 
dat de Liberia zoo hoog en zoo breed is, kan men soms al aardige 
oogsten van de Java gehad hebben. Daarom plant men op deze wijze 
vooral daar, waar de ondervinding geleerd heeft, dat de Java vroeg 
draagt, maar het niet lang uithoudt. 
Weer iets anders is het als men, zooals gedaan wordt, Java op 
8X8 of 8X9 voet plant en een boom in het kruis er tusschen, 
met het voornemen om in het vierde jaar, na den oogst, die kruis- 
boomen te doen verdwijnen. Er behoort namelijk nog al overtuiging 
toe om boomen, die misschien juist een mooi product gegeven hebben, 
te verwijderen en dat komt vrij dikwijls voor, in het bijzonder als de 
kruisboomen in het derde jaar niet getopt zijn en de andere wel. Wij 
hebben zelf kunnen waarnemen, dat die ongetopte soms meer vrucht 
dragen. En toch moeten zij weg, omdat zij de andere boomen gaan 
hinderen en de aanplant spichtig wordt, altijd verondersteld dat de 
plaatselijke toestand zoo is, dat de boomen op den genoemden af- 
stand behooren te staan. Het is wel eens gebeurd, dat zulke kruis- 
boomen te lang aangehouden werden, tot schade voor later. 
Planten in de ruit, dat voor het wiskundig oog zeer mooi is, 
wordt zelden gedaan. Die wijze van doen gaat uit van de ver- 
onderstelling, dat de wortels en takken van de boomen zich altijd 
juist in een cirkel moeten uitbreiden om den stam heen. In de 
vrye natuur houden zij zich niet erg precies aan zulke regels en 
breiden zij zich uit waar zij plaats vinden, zoodat het voordeel aan 
die plantwijze verbonden niet zoo groot is als het op het papier 
wel schynt. 
Door allerlei oorzaken sterven boomen in de plantsoenen en 
hunne plaats moet weder bezet worden. Gewoonlijk wordt daar- 
toe een plantgat gemaakt en een plantje van de kweekbedding 
daarin gezet, op dezelfde wijze als men te werk gaat bij het 
planten van nieuwe tuinen. Het duurt echter geruimen tijd eer 
de jonge boom de ontwikkeling bereikt heeft en draagt als zijne 
oudere buren. Het heeft daarom veel voor als men voor het 
inboeten oudere boomen gebruiken kan. In het bijzonder is 
daarvan werk gemaakt op een land in den Oosthoek, waar geheele 
