66 — 
even dik en hoog als de moederstam, wiens oudere zijtakken meestal 
de een voor, de ander na, afsterven, totdat er geen meer overblijft* 
De boom bestaat dan uit twee tot zeven of soms nog meer stam- 
men, die alleen boven aan jonge zijtakken dragen. Sterven een of 
meer dier stammen af, dan verschijnt er spoedig een waterloot, die 
tot een nieuwen stam uitgroeit welke voor den ouden in plaats treedt. 
Naarmate die stammen langer worden, gaan zij door het gewicht 
aan hunnen top overhangen. 
Vooral aan de naar boven gerichte zijde van den gebogen top 
ontstaan dan weder waterloten, die recht naar boven groeien. 
Zoo streven de stammen altijd naar boven in hunnen jongen 
groei, terwijl hun gewicht hen later steeds meer doet overhangen. 
In hoofdzaak zijn het alleen de toppen der stammen, die zijtakken 
dragen, waaraan blad, bloem en vrucht verschijnt. Een oude boom 
heeft dus niet den vorm van eene pyramide maar ziet er meer uit 
als een opgestoken straatbezem van boven voorzien van bladeren en 
vruchten. 
Dit geldt vooral voor boomen, die in tuinen betrekkelijk dicht 
bij elkaar staan; alleen staande dragen lager op zijde nog wel enkele 
groene takken. 
Heeft men in de jonge jaren de waterloten geregeld weggenomen, 
dan heeft de boom beneden wel slechts een en niet meerdere stam- 
men, maar als die hooger wordt dan een voet of twaalf, is het in 
de praktijk moeilijk bij te houden de waterloten te verwijderen en 
krijgen de boomen bovenaan toch den bezemvorm. 
Het gevolg is, dat men in een ouden ongetopten aanplant beneden 
niets anders ziet dan stammen, die met elkaar in de hoogte een dak 
van takken en bladeren dragen. Zulk een tuin geeft dikwijls veel 
koffie, maar om die te plukken moeten ladders gebruikt worden, 
soms tot twintig voet hoog. De plukker gaat daarop staan en haalt 
met een haak de stammen en takken naar zich toe om de bessen 
er af te nemen. Zulk plukken is lastig en kostbaar en er wordt 
veel hout bij gebroken. 
Daarom is verzonnen de boomen te toppen, dat wil zeggen den 
jongen stam op zekere hoogte af te breken, zoodat die niet verder 
doorgroeien kan. 
