— 72 
Een machtige stam dus en kloeke takken, ziedaar de grondslag voor 
een koffieboom, die zich gedurende lange jaren in een krachtigen 
toestand zal weten te bewaren en even goede als ruime oogsten 
moet voortbrengen. 
Daartoe moet men de boomen reeds in het eerste jaar toppen en 
de primaire takken vrij houden van secundaire. In het tweede jaar 
laat men dicht bij de spits van de primaire de secundaire takken 
om en om staan, meer naar den stam toe neemt men alles weg. 
Heblien de primaire takken eene voldoende lengte bereikt, wat mees- 
tal in het derde jaar het geval is, dan breekt men de eindloot af, 
en laat een gaffel staan gevormd door twee secundaire loten. Als 
de boom in het derde jaar vrucht draagt aan de primaire takken, 
zorge men er voor tusschen de vruchten of tusschen deze en den 
stam alle secundaire spruiten geregeld te verwijderen. Bij de spits 
van den tak late men ze groeien. Zoo verkrijgt men een boom, 
die in den regel in het vierde jaar een zwaren stam en zware pri- 
maire takken bezit en ongeveer vier voet hoog is. Men behoeft dan in 
volgende jaren alleen koker te snoeien, ruim een voet rijnl. om den 
stam, en het takgestel over de verdere lengte der primaire takken 
eveneens door snoeiing open te houden. Men kan ook, als de ge- 
heele groei van den boom en de grootte der bladeren er op wijst 
dat het zonder schade kan geschieden, na den oogst een waterloot 
bij den top laten staan en dien weder toppen boven het eerste of 
tweede paar zijner takken en zoo den boom zooveel hooger laten 
worden als men in den geschilderden gedachtengang passend en 
geraden acht. 
Wij meenen hiermede de inzichten van Mr. ’s Jacob in hoofd- 
zaak weder gegeven te hebben. Onze wetenschappelijke kennis is 
nog niet ver genoeg gevorderd om de vraag te beantwoorden, of 
werkelijk de dunne stammen en takken een onvoldoend geleidings- 
vermogen bezitten voor de voedingsstoffen. Daarom is het des te 
meer te waardeeren, dat de schrijver het niet bij bespiegelingen 
gelaten heeft, maar zijne ideeën op verschillende plaatsen zelf in 
toepassing gebracht. 
Wij zijn in de gelegenheid geweest een paar tuinen te zien, ge- 
plant in Dec. 94 en op de zooeven beschreven wijze behandeld. Zij 
